Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

£500m ar gyfer ysgolion newydd

Published

on

Jane Hutt: Yn bwysig i ‘parhau i wella ansawdd amgylcheddau dysgu’.

Jane Hutt: Yn bwysig i ‘parhau i wella ansawdd amgylcheddau dysgu’.

CYLLID a Gweinidog Busnes Llywodraeth Jane Hutt wedi cyhoeddi £ 500m o fuddsoddiad newydd arloesol ar gyfer y cam nesaf y Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif, gan ddechrau yn 2019. Bwriad Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif yw gwireddu gweledigaeth Llywodraeth Cymru o ddarparu addysg o’r radd fl aenaf mewn lleoliadau o safon fyd-eang i holl ddysgwyr Cymru. Yn ystod dadl yn y cyfarfod llawn ar Gyllideb Ddrafft 2015-16, cadarnhaodd y Gweinidog y byddai’r £500m yn cael ei fuddsoddi drwy’r model buddsoddi nad yw’n dosbarthu elw (NPD), gan ychwanegu at y cynllun NPD yng Nghymru sydd eisoes yn cynnwys ailddatblygu canolfan ganser Felindre a deuoli rhannau 5 a 6 o’r A465.

Bydd cyfnod nesaf Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif – Band B – yn cychwyn ar ôl cwblhau Band A yn 2018-19. Daw’r buddsoddiad newydd hwn yn Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif ar ben y £170m o gyllid arloesol drwy’r Fenter Benthyca Llywodraeth Leol, sydd eisoes yn cyfl ymu Band A y Rhaglen gan ddwy fl ynedd. Ddydd Llun, aeth y Gweinidog Cyllid a’r Gweinidog Addysg ar ymweliad â Chymuned Ddysgu Penarth, sydd wedi cael cyllid o £33.3m gan Lywodraeth Cymru. Mae’r Gymuned Ddysgu yn cynnwys dwy ysgol sydd newydd eu hadeiladu, gyda chyfl euster anghenion addysgol arbennig.

Dywedodd Jane Hutt: “Mae hwn yn fuddsoddiad sylweddol sy’n dangos ein bod ni fel Llywodraeth yn ymrwymedig i gynnig yr amgylchedd dysgu gorau posibl i’n pobl ifanc. Mae Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif yn cynnig canolfannau dysgu modern a chyfoes ac roeddwn i’n arbennig o falch o gael ymweld â Chymuned Ddysgu Penarth i weld sut mae wedi rhagori yn sgil cael buddsoddiad cyfalaf.

Bydd cyfnod nesaf Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif yn cychwyn yn 2019 a bydd gwaith yn dechrau nawr i gynllunio a pharatoi’r ail gyfnod buddsoddi, lle bydd hanner biliwn o bunnoedd ar gael drwy’r model NPD. Byddwn yn parhau i weithio gydag awdurdodau lleol a Chymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i sicrhau ein bod yn cyfl awni’r canlyniadau rydyn ni eisiau eu gweld – sef parhau i wella ansawdd amgylcheddau dysgu gan ddefnyddio’n hasedau yn fwyfwy gofalus ac effeithiol.”

Dywedodd y Gweinidog Addysg Huw Lewis: “Mae ein Rhaglen Ysgolion yr 21ain Ganrif yn cynnig manteision gwirioneddol i ddysgwyr ym mhob cwr o Gymru a bydd y £500m ychwanegol hwn yn ein galluogi i wneud mwy fyth i wella ysgolion. Mae’r fath fuddsoddiad sylweddol yn y sefyllfa ariannol heriol sydd ohoni yn dangos ein hymrwymiad i gynnig yr amgylchedd cywir a’r safon orau bosibl o addysg i’n dysgwyr, a rhoi eu lles wrth wraidd ein penderfyniadau.” Yn ystod y ddadl yn y cyfarfod llawn, tynnodd y Gweinidog Cyllid sylw at sut mae atal problemau ac ymyrraeth gynnar wrth wraidd cynlluniau gwariant Llywodraeth Cymru ar gyfer 2015-16. Hefyd, tynnodd y Gweinidog sylw at bwysigrwydd mynd i’r afael ag ariannu Cymru.

Ychwanegodd Jane Hutt: “Rydym yn wynebu dewisiadau anoddach bob blwyddyn, a bydd hyn yn parhau wrth i’r polisi o gynni a thoriadau barhau yn y tymor canolig. Dyna pam ei bod yn hanfodol ystyried ar frys y ffordd y mae Cymru’n cael ei hariannu – fel y mae holl bleidiau’r Cynulliad wedi cytuno. Mae ein pleidlais unfrydol o blaid y cynnig yn galw am ddechrau trafodaethau ar unwaith ynghylch ariannu teg, gyda’r nod o osod cyllid gwaelodol yn fuan, yn cyfl eu neges glir ac unedig. Rwy’n edrych ymlaen at gymryd rhan yn y trafodaethau hyn gyda Llywodraeth y Deyrnas Unedig.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Cymraeg

Amser i gau’r bwlch ar Gymraeg yn sefydliadau

Published

on

ER BOD sefydliadau cyhoeddus wedi perfformio yn well wrth gynnig gwasanaethau Cymraeg yn ystod 2019-20, mae ‘na le i rai sefydliadau wella eto yn ôl Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts.

Mae’r Comisiynydd wedi cyhoeddi adroddiad yr wythnos hon sydd yn adrodd ar berfformiad sefydliadau cyhoeddus wrth iddynt ymdrin â’r Gymraeg. Mae’r adroddiad yn dangos bod perfformiad wedi gwella ar y rhan fwyaf o wasanaethau eto yn 2019- 2020 ond bod rhai agweddau sydd yn parhau i beri pryder i’r Comisiynydd.

Dywedodd: “Mae yna risg fod bwlch yn tyfu rhwng y sefydliadau sydd yn perfformio’n dda a’r rhai sydd ddim cystal, ac mae angen i bob sefydliad gymryd eu cyfrifoldebau o ddifri.

“A hithau yn bedair blynedd ers i’r sefydliadau cyntaf ddod o dan safonau’r Gymraeg, mi fyddwn yn disgwyl i bob sefydliad gwrdd â’r gofynion bob tro.

“Mae yna rai sefydliadau sy’n perfformio yn dda iawn, ond gydag eraill, mae gwasanaethau allweddol, megis ffôn a derbynfa, yn perfformio’n wael a heb gynyddu dros y blynyddoedd diwethaf. Dyma’r gwasanaethau lle mae angen buddsoddi mewn staff.”

Roedd yr adroddiad yn dangos fod 92% o lythyrau neu e-bost Cymraeg wedi derbyn ateb yn Gymraeg, fod opsiynau awtomatig dros y ffon ar gael yn Gymraeg 90% o’r amser a bod ffurflenni ar gael yn gyflawn yn Gymraeg 78% o’r amser.

Ond, dim ond mewn 46% o ymweliadau derbynfa y cafwyd gwasanaeth Cymraeg, a dim ond 55% o alwadau ffôn y llwyddodd sefydliadau i ddelio gyda hwy yn Gymraeg a rhoi ateb cyflawn yn Gymraeg.

Ychwanegodd Comisiynydd y Gymraeg, Aled Roberts, “Mi ddylai pob sefydliad fod yn ystyried pethau fel sefydlu tîm neu benodi swyddog sy’n gyfrifol am y Gymraeg, cynyddu faint o staff sy’n gallu siarad Cymraeg a chynnig gwasanaethau Cymraeg mewn ffordd sy’n golygu mai defnyddio’r Gymraeg yw’r opsiwn mwyaf naturiol. Mewn rhai amgylchiadau, er enghraifft cyfarfodydd sensitif ynghylch llesiant, dw i eisiau i sefydliadau ystyried cynnig gwasanaeth Cymraeg yn ddiofyn.

“Dw i eisiau gallu cymryd yn ganiataol fod gwasanaethau sylfaenol ar gael yn Gymraeg bob tro. Mi allwn ni wedyn ganolbwyntio ar ddyletswyddau eraill sy’n gwneud gwahaniaeth ar lefel strategol. Pethau megis penderfyniadau polisi, gan sicrhau bod sefydliadau yn ystyried effaith pob penderfyniad ar y Gymraeg, a gweithredu strategaethau 5 mlynedd cryf i hybu’r Gymraeg.”

Bydd y Comisiynydd nawr yn cyfarfod gyda’r sefydliadau yn unigol i drafod y canlyniadau a’r diffygion, a beth sydd angen digwydd er mwyn datrys a cheisio cau’r bwlch rhwng sefydliadau sy’n cydymffurfio yn dda a’r rhai sydd ddim cystal.

Continue Reading

Cymraeg

Y gorffennol yn dod yn fyw drwy hen ffilmiau

Published

on

“MAE hen lun yn medru dweud llawer, ond mae hen ffilm yn medru dod â’r gorffennol yn fyw” meddai’r Prifardd ac Archdderwydd Myrddin ap Dafydd.

Bob wythnos ar Ffilmiau Ddoe, mae criw hwyliog o gyflwynwyr a gwestai neu gyfwelai yn gwylio detholiad o’r ffilmiau sy’n rhan o gasgliad Archif Sgrin a Sain Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Detholiad o ffilmiau sy’n cofnodi digwyddiadau cymdeithasol, ffilmiau personol am deuluoedd, a thystiolaeth weledol o sut mae Cymru wedi newid dros y blynyddoedd. Yr wythnos hon, Myrddin ap Dafydd fydd yn cael y fraint o dyrchu yn y casgliad rhyfeddol hwn, a hynny yng nghwmni ei westeion Peredur Lynch a Beryl Vaughan.

Bydd Peredur Lynch, un o draethwyr huawdl y Babell Lên, yn cymryd golwg ar ffilmiau o Eisteddfodau Cenedlaethol ar hyd y blynyddoedd, gan gynnwys clip o’r Brifwyl yn Aberystwyth yn 1916, ffilm ryfeddol o Eisteddfod Machynlleth yn 1937, cofnod yr artist Charles Tunnicliffe o seremoni cyhoeddi Pwllheli 1954, a chlipiau o enwogion ar y Maes yn Y Drenewydd yn 1965.

“Da’ch chi’n gweld pobl yn rhythu ar gamera sy’n troi o’u blaenau, ac weithiau dan ni’n teimlo nad ydi pawb yn siŵr iawn sut mae ymddwyn o flaen y lens” sylwa Myrddin, wrth wylio clip o Eisteddfod Y Drenewydd 1965.

Bywyd cefn gwlad fydd yn mynd â bryd Beryl Vaughan, a chawn ymweld â Ffair Dalis 1914, sef ffair geffylau enwog Llanbedr Pont Steffan, diwrnod cneifio yn Y Foel, golygfeydd ardal Penderyn a Bannau Brycheiniog, a Choleg Hyfforddi Felinfach.

“Mae rhyw hud a hiraeth mewn gweld ein gorffennol yn dod yn fyw o flaen ein llygaid” meddai Myrddin. “Mae’n rhoi cyfle i ni fynd yn ôl yno, wel am sbel fach beth bynnag. Diolch bod ganddon ni drysorfa o archif yma yng Nghymru, a rheiny’n cael eu gwarchod a’u rhannu.”

Continue Reading

Cymraeg

Pantycelyn yn croesawu newydd o fyfyrwyr

Published

on

MAE neuadd breswyl enwocaf Cymru wedi ailagor ei drysau heddiw, ddydd Gwener 18 Medi 2020, gyda’r myfyrwyr yn dychwelyd i Brifysgol Aberystwyth ar gyfer dechrau’r flwyddyn academaidd newydd.
Ar ei newydd wedd mae Neuadd Pantycelyn, sydd wedi ei thrawsnewid gan fuddsoddiad o £16.5m, yn cynnig llety o’r radd flaenaf i hyd at 200 o fyfyrwyr a chartref modern a chyfoes i gymuned fyrlymus myfyrwyr Cymraeg y Brifysgol.
Mae pob un o’r ystafelloedd gwely wedi ei hadeiladu o’r newydd ac yn cynnwys ystafell ymolchi en-suite, ac mae rhai o ystafelloedd mwyaf adnabyddus y Neuadd – y Lolfa Fawr, y Lolfa Fach a’r Ystafelloedd Cyffredin Hŷn ac Iau wedi eu gweddnewid.
Ac, yn unol â dymuniadau caredigion y neuadd, mi fydd y traddodiad o gydfwyta yn y Neuadd yn parhau gyda brecwast a phryd bwyd â’r hwyr ar gael yn y Ffreutur o ddydd Llun i ddydd Gwener.
Yn ogystal â buddsoddiad y Brifysgol ei hun, derbyniodd y prosiect gyfraniad o £5m gan raglen Addysg ac Ysgolion ar gyfer yr 21ain Ganrif Llywodraeth Cymru, a bydd Gweinidog Addysg Cymru, Kirsty Williams AS, yn ymweld â’r neuadd ddydd Gwener 18 Medi i’w hailagor, ochr yn ochr ag Is-Ganghellor Prifysgol Aberystwyth, Yr Athro Elizabeth Treasure.
Dywedodd Yr Athro Treasure; “Mae hwn yn ddiwrnod mawr i ni yma ym Mhrifysgol Aberystwyth, ac yn benllanw taith bwysig i ni. Wrth ailagor Pantycelyn rydym yn datgan yn glir ein hymroddiad at y Gymraeg a diwylliant Cymru, ac at ddarparu cartref cyfoes a chyffrous i do newydd o fyfyrwyr sydd wedi dewis ymuno gyda ni yma yn Aberystwyth, a phrofi rhagoriaeth academaidd ein Prifysgol, mewn cymuned lle mae’r Gymraeg yn iaith naturiol dydd i ddydd. Mae’n gyfle hefyd i ni gydnabod a diolch i bawb a gyfrannodd at hanes cyfoethog y neuadd unigryw hon, yn fyfyrwyr, yn gyn-fyfyrwyr, yn gyfeillion ac yn aelodau staff, ac sydd wedi chwarae eu rhan wrth wireddu’r freuddwyd o ail-agor Pantycelyn.”
Dywedodd Kirsty Williams: “Mae Neuadd Pantycelyn yn adeilad eiconig o fewn y gymuned Gymraeg ei hiaith ac mae wedi bod yn rhan o wead yr iaith yn lleol ers degawdau, yn ogystal â bod yn bair o dalent i fyfyrwyr sy’n mynd ymlaen i chwarae rhan bwysig yng Nghymru ac yn rhyngwladol.
“Fel rhan o’n nod i gyflawni miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050, rydym am ddatblygu addysg ôl-orfodol sy’n cefnogi pobl i ddatblygu sgiliau yn y Gymraeg i’w defnyddio’n gymdeithasol a thrwy gydol eu gyrfaoedd. Mae Pantycelyn, a chymuned ehangach Aberystwyth, yn bwysig wrth feithrin y defnydd o’r Gymraeg ym mhob sefyllfa a chan bawb sy’n medru rhywfaint o’r iaith.
“Rwy’n falch iawn o allu cefnogi adnewyddiad Neuadd Pantycelyn ac edrychaf ymlaen at weld hwn yn gartref i fyfyrwyr Cymraeg eu hiaith am flynyddoedd lawer i ddod.”
Gydag ailagor y Neuadd, mae Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth (UMCA) yn dychwelyd i’r neuadd gan ymgartrefu mewn swyddfa newydd sbon lle bydd cymorth a chyngor i fyfyrwyr ar gael, a rhaglen lawn o weithgareddau yn cael ei tnu.
Dywedodd Moc Lewis, Llywydd UMCA: “Mae ail agor Pantycelyn yn gam pwysig iawn i bawb yma ym Mhrifysgol Aberystwyth ac mae’r cyfleusterau yn y neuadd newydd yn wych. Fel llais y myfyrwyr, mae’n bwysig i ni fod swyddfa UMCA yma yn y Neuadd fel ein bod yn rhan o’i bywyd dyddiol ac yn cefnogi’r gymuned bwysig hon. Rydym yn ymwybodol iawn o gyfraniad anhygoel y Neuadd dros y degawdau; ein tro ni yw hi nawr i lunio’r bennod nesaf, ac mae heddiw yn ddechrau cyffrous i’r bennod honno yn hanes Pantycelyn.”
Agorwyd Pantycelyn am y tro cyntaf yn 1951 fel neuadd i fechgyn a daeth yn Neuadd Gymraeg ym 1974.
Ar hyd y blynyddoedd profodd cymuned Pantycelyn yn feithrinfa greadigol lenyddol a cherddorol heb ei hail, gyda llu o awduron a beirdd llwyddiannus ymhlith ei chyn breswylwyr, yn ogystal â bandiau sydd wedi gwneud eu marc ar y byd roc a phop Cymraeg.
Fe fu’r neuadd yn gartref i’r hanesydd blaenllaw ac awdur Hanes Cymru, y diweddar Dr John Davies Bwlchllan, a fu’n warden yno rhwng 1974 a 1992.

Continue Reading
News10 hours ago

Second fire-break lockdown is likely early next year says Deputy Economy Minister

A SECOND fire-break lockdown is likely in Wales in early January or February, a Welsh Government minister has warned. Deputy...

News12 hours ago

Driver mounted pavements and hit parked vehicles after drinking two bottles of wine

A MAN who got behind the wheel of his car after drinking two bottles of wine, mounted pavements and crashed...

News2 days ago

Man arrested at marina, police dog finds ‘drugs’ next day

A MAN was arrested at Milford Haven Marina following an alleged incident involving domestic assault. Police officers were seen in...

News3 days ago

‘Firebreak’ lockdown comes at right time as Pembs covid cases continue to rise

TOMORROWS’s ‘firebreak’ lockdown is coming at an extremely important time for Pembrokeshire as numbers of positive coronavirus cases rise in...

News4 days ago

Two banned from county after ‘disturbance’ at Penally Asylum Centre

TWO asylum seekers have been banned from entering Pembrokeshire while investigations take place into a disturbance at a military training...

News6 days ago

Pembrokeshire lockdown ‘disproportionate’ as cases locally were below trigger-point

PEMBROKESHIRE was plunged into the Welsh Government’s ‘fire-break’ lockdown even though the County does not meet the criteria for a...

News1 week ago

Sageston: Sex offender who was chased from street by protestors jailed

A SEX offender who was removed from his home to get him away from a protest over his release, breached...

News2 weeks ago

Magistrates issue thousands of pounds worth of fines for lockdown breaches

A MAN who travelled from Swansea to Pembrokeshire to buy five sacks of potatoes has been fined for breaching Covid...

News2 weeks ago

Shell fisheries closed after train crash can reopen

COCKLE and shell fisheries that were closed as a precaution following the Milford Haven oil train derailment in Carmarthenshire on...

News2 weeks ago

Covid-19 case confirmed at Ysgol Bro Gwaun, Fishguard

A CASE of Covid-19 has been confirmed in Year 11 at Ysgol Bro Gwaun, Fishguard. As a precaution Year 11...

Popular This Week