Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Dathlu Llyfr y Flwyddyn 2018 ar S4C

Published

on

'Mae'n gystadleuaeth agored iawn eleni': Gwion Hallam

UN O nosweithiau pwysicaf y byd llenyddol yng Nghymru yw Seremoni Wobrwyo Llyfr y Flwyddyn, a gynhelir yn flynyddol o dan ofal Llenyddiaeth Cymru. Bydd yr enwau mawr yn ymgasglu yn y Tramshed yng Nghaerdydd i gael gwybod pa lyfr sy’n haeddu’r teitl yn 2018. Bydd uchafbwyntiau’r seremoni i’w gweld ar raglen arbennig, Llyfr y Flwyddyn 2018, gaiff ei darlledu’n syth wedi’r gwobrwyo ar S4C ar nos Fawrth, 26 Mehefin.

“‘Rwy’n disgwyl ‘mlaen yn fawr,” meddai cyflwynydd y noson, Gwion Hallam, “Dwi wedi bod mewn sawl Seremoni Llyfr y Flwyddyn dros y blynyddoedd, ac fel yr awduron, dwi’n gyffrous iawn i glywed canlyniadau’r rhestrau byrion a chlywed pwy fydd yn fuddugol.”

“Dwi’n siŵr fod gwaith y beirniaid wedi bod yn anodd iawn eleni,” meddai Gwion Hallam, fu’n beirniadu’r wobr yn ôl yn 2007, pan gipiodd Llwyd Owen y wobr gyda’i gyfrol Ffydd Gobaith Cariad. “Pan o’n i’n beirniadu, yr hyn o’n i’n chwilio amdano oedd rhywbeth oedd yn cydio ynof, yn aros gyda mi – rhywbeth a agorai’r byd i mi.”

Y Prifardd Aneirin Karadog, y ddarlledwraig Beti George, a’r llenor Caryl Lewis sydd wedi cael y fraint eleni o feirniadu’r cyfrolau Cymraeg, gyda naw o’u dewis yn cyrraedd y rhestrau byrion, cyn iddynt benderfynu ar brif enillwyr y seremoni. Gellir clywed sylwadau am y cyfrolau mewn fideos byrion sy’n cael eu rhannu ar gyfryngau cymdeithasol S4C.

Cyhoeddwyd tair rhestr fer yn y Gymraeg a’r Saesneg ym mis Mai – rhestr y Wobr Farddoniaeth, Gwobr Ffuglen a Gwobr Ffeithiol Greadigol. Cyhoeddir yr enillydd ym mhob categori ar y noson, ac yna bydd un llyfr Cymraeg ac un llyfr Saesneg yn cael eu henwi’n Llyfr y Flwyddyn 2018.

“Dwi wedi darllen dros hanner cant o gyfrolau i gyd,” dywedodd y beirniad Caryl Lewis. “Mae hi wedi bod yn braf cael yr esgus i ddefnyddio’r cyfle i gymryd yr amser i ddarllen y cyfrolau.”

Fel awdur, a chyn-enillydd Llyfr y Flwyddyn, mae Caryl Lewis yn llawn cydnabod gwerth gwobrau fel hyn. “O’dd e’n hwb aruthrol pan enilles i am y tro cynta’ yn 2005 gyda Martha, Jac a Sianco,” meddai. “Fel awdur, does dim ffordd o fesur dy waith – dim bos i ddweud bo’ ti wedi gwneud joben dda, dim promotion! Mae cael dy enwi ar y rhestrau hyn yn rhywbeth amhrisiadwy i’r llenorion.”

Llwyddodd Caryl Lewis i gipio’r trebl yn 2016 gyda’i nofel, Y Bwthyn, gan ennill y categori Ffuglen, a gwobr Llyfr y Flwyddyn, yn ogystal â Gwobr Barn y Bobl. Eleni eto, Golwg360 fydd yn cyflwyno’r wobr honno i’r gyfrol sydd wedi derbyn y mwyaf o bleidleisiau’r cyhoedd.

“Dwi’n meddwl fod gwobr Barn y Bobl yn un hollbwysig – mae’n dangos bod y cyhoedd yn rhan o’r farn,” meddai Caryl Lewis. “Os nad oes darllenwyr, does dim pwrpas cyhoeddi.”

Caiff Caryl Lewis a Beti George eu holi gan Gwion Hallam fel rhan o’r rhaglen ar S4C, cyn i’r beirniaid answyddogol, Bethan Mair ac Ian Rowlands ymuno i drafod canlyniadau’r noson. “Mae’n gystadleuaeth agored iawn eleni,” yn ôl Gwion Hallam, “s’dim syniad ‘da fi pwy aiff â hi.”

Cymraeg

Mae y byd yn dod i Langollen

Published

on

“Y byd yn uno mewn dathliad lliwgar a llawen”: Yn Eisteddfod Ryngwladol Llangollen

BOB BLWYDDYN mae’r byd yn dod i Langollen, tref fechan yng ngogledd-ddwyrain Cymru, gan drawsnewid y dref gysglyd gyda môr o liw, can a dawns ar gyfer Eisteddfod Ryngwladol Gerddorol Llangollen. Os na fedrwch fod yno, bydd S4C yn dod â bwrlwm yr ŵyl i’ch ystafell fyw gyda darlledu byw o’r pafiliwn a rhaglenni uchafbwyntiau gyda’r nos.

Mae’r cyflwynwyr Nia Roberts a Trystan Ellis-Morris yno i’n tywys trwy’r hwyl mewn rhaglenni uchafbwyntiau nosweithiol gyda chymorth arbenigwyr i drafod a dadansoddi’r cystadlaethau corawl, dawns, unigol ac offerynnol. Un o arbenigwyr eleni fydd y soprano Elin Manahan Thomas, un o berfformwyr Gala yr Eisteddfod y llynedd a wnaeth hefyd berfformio yn ystod priodas Dug a Duges Sussex, Tywysog Harry a Meghan Markle fis Mai eleni.

Fel rhan o’r uchafbwyntiau nosweithiol bydd eitemau arbennig wedi eu ffilmio o flaen llaw yn dilyn cystadleuwyr o Gymru, Iwerddon ac Indonesia i ddangos pwysigrwydd yr Eisteddfod Ryngwladol i bobl o ddiwylliannau amrywiol o amgylch y byd.

Y cyflwynydd Morgan Jones fydd yn cyflwyno gyda Elin Llwyd yn fyw o’r maes ar brynhawn dydd Sadwrn gan roi blas o’r cyffro o amgylch y maes ac yn y dref. “Dwi wedi cael cyfle i fynd allan i gwrdd â grwp ddawns Al Zhir yn Jakarta, Indonesia, un o ddinasoedd fwya’r byd. Cawn ddod i nabod y cystadleuwyr yn yr eitemau a byddwn ni’n dilyn eu hanes wrth iddyn nhw gystadlu yn yr Eisteddfod Ryngwladol,” meddai cyn ychwanegu, “Dwi’n edrych mlaen i groesawu criw Jakarta i Gymru!”

“Bob blwyddyn dwi’n edrych ymlaen at y teimlad o frawdgarwch rhwng cenhedloedd. Dyma yw pam fod gymaint o’r cystadleuwyr yn dod nôl bob blwyddyn oherwydd ei fod yn ŵyl o fri sy’n cael ei pharchu yn rhyngwladol, ac mae pawb yn awyddus i fod yn rhan o’i hanes cyfoethog ac i fod yn rhan o’r hwyl sydd i’w gael ar y maes ac yn y dref,” meddai Morgan.

Bydd yr wythnos yn gorffen gyda crescendo ar nos Sadwrn wrth i enillwyr y corau ieuenctid, cymysg, merched, dynion a’r categorïau agored cystadlu am deitl mawreddog Côr y Byd 2018, tlws Luciano Pavarotti a gwobr ariannol gwerth £3,000.

Ymunwch â ni yn n fechan Llangollen am wledd o gerddoriaeth a dawns wrth i’r Eisteddfod Ryngwladol dod a’r byd yn un am wythnos arbennig.

Continue Reading

Cymraeg

Eglwys Madagascar yn ymweld â Cheredigion

Published

on

Dwy gan mlynedd o bartneriaeth: Pwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion

AR DDYDD Iau, 7 Mehefin, cwrddodd nifer o bwysigion o Fadagascar gydag aelodau Cyngor Sir Ceredigion fel rhan o ddathliadau y cafodd eu cynnal yng Ngheredigion i ddathlu deucanmlwyddiant o’r cenhadon cyntaf a deithiodd o ardal Aberaeron i Fadagascar.

Ymwelodd y pwysigion o Fadagascar, gan gynnwys Mr Marc Ravalomanana, cyn-Lywydd Madagascar a Chadeirydd Pwyllgor Dathliadau Deucanmlwyddiant Eglwys Iesu Grist ym Madagascar (FJKM), Ceredigion dros gyfnod o ddiwrnodau. Fe wnaethant fynychu cyngherddau dathlu a gweld arddangosfeydd a oedd yn arddangos coffau o ymdrechion ac etifeddiaeth y cenhadwyr o gapel Neuaddlwyd a sefydlodd eglwys ar ynys Madagascar 200 mlynedd yn ôl – eglwys sy’n llwyddiannus ac yn cael ei fynychu’n dda hyd heddiw.

Dywedodd Cadeirydd y Cyngor, y Cynghorydd Hag Harris, a gyflwynodd Mr Ravalomanana gyda plac o crest y Cyngor, “Roedd yn anrhydedd i groesawu’r ymwelwyr o Fadagascar i Geredigion a chlywed sut wnaeth y cenhadwr hwylio a sefydlu eglwys yno, sy’n dal i fod yn gryf heddiw. Mae cyfleoedd fel hyn yn ein galluogi ni i adlewyrchu a dathlu ar y cysylltiadau sydd gan ein sir ni gyda lleoedd ledled y byd a’r cyfraniadau cadarnhaol y gallwn eu darparu i eraill.”

Continue Reading

Cymraeg

Cyhoeddi ‘geiriadur’ o Enwau Lleoedd Cymru

Published

on

'Un gam o’r ffordd': Dai Lloyd, AC

BYDD RHESTR gynhwysfawr o enwau lleoedd Cymru yn cael ei chyhoeddi gan Gomisiynydd y Gymraeg ar 20 Mehefin, fydd yn cynnig sillafiad safonol ar gyfer enwau pentrefi, trefi a dinasoedd yng Nghymru.

Mae’r rhestr, fydd ar gael ar-lein ar wefan Comisiynydd y Gymraeg, yn cael ei disgrifio fel ‘geiriadur’ i wirio sut i sillafu enwau lleoedd. Mae bron i 3,000 o enwau ar y rhestr, ac mae’n ffrwyth blynyddoedd o waith ymchwil ac ymgynghori yn y maes.

Yn ystod wythnos Eisteddfod yr Urdd eleni bu’r Comisiynydd yn gofyn i ymwelwyr brofi’r rhestr ddigidol ar ei stondin. Erbyn diwedd yr wythnos roedd dros 750 o binnau wedi eu rhoi ar y map yn nodi fod enw tref neu bentref wedi ei wirio ac mae unrhyw enwau oedd yn ymddangos ‘ar goll’ wrthi’n cael eu hychwanegu at y rhestr.

Dywedodd Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws, “Rydym yn hynod o falch ein bod bellach mewn sefyllfa i gyhoeddi rhestr safonol o enwau lleoedd yng Nghymru. Mae’r digwyddiad hwn yn benllanw blynyddoedd o waith ymchwil gan ein tîm bychan o fewn Comisiynydd y Gymraeg mewn ymgynghoriad â phanel o arbenigwyr ar enwau lleoedd. Rydym yn ddiolchgar iawn i’r arbenigwyr hyn am eu cyfraniad anhepgor at y prosiect hwn yn sicrhau bod sail gadarn i bob un o’r argymhellion.

“Mae gan lawer ohonom farn bersonol am sut i ysgrifennu enwau lleoedd yn ein milltir sgwâr ac mae’n bosibl na fydd pawb yn cytuno â phob argymhelliad ar y rhestr. Nid gorfodi yw ein bwriad, ond yn hytrach argymell, a cheisio sicrhau bod cysondeb yn y modd yr ydym yn sillafu enwau lleoedd yng Nghymru mewn cyd-destunau swyddogol.”

Un o’r sefydliadau sydd eisoes wedi cyhoeddi y byddant yn gwneud defnydd o’r rhestr newydd yw’r Arolwg Ordnans.

Yn ôl Pam Whitham, Rheolwr Perthnasau’r Arolwg Ordnans, “Mae gennym bartneriaeth werthfawr â swyddfa Comisiynydd y Gymraeg, ac maen nhw wedi chwarae rôl allweddol wrth i ni ddatblygu ein Polisi Enwi Cymraeg a sicrhau cysondeb o ran enwau lleoedd yng Nghymru yn ein holl gynnyrch. Rydym yn falch iawn o fod yn parhau i weithio â’r Comisiynydd ac yn croesawu’r rhestr hon fel adnodd gwerthfawr i ddiffinio enwau lleoedd yng Nghymru.”

Bydd y rhestr yn cael ei lansio mewn digwyddiad ym Mae Caerdydd, dan nawdd Dr Dai Lloyd AC. Gwnaeth Dr Dai Lloyd ymgais ym Mawrth 2017 i gyflwyno mesur fyddai’n diogelu enwau lleoedd yng Nghymru, ond pleidleisiodd y Cynulliad yn erbyn y cynnig ar y pryd.

Dywedodd Dr Lloyd, “Mae rhoi’r enwau ar gof a chadw ar restr fel hon yn mynd gam o’r ffordd at sicrhau bod y ffurfiau safonol yn cael eu cofnodi a’u parchu. Er mwyn gwirioneddol ddiogelu’r enwau lleoedd, a sicrhau na ddaw enwau eraill i gymryd eu lle’n fympwyol, credaf bod angen statws cyfreithiol i’r rhestr hon, fel sydd wedi digwydd mewn nifer o wledydd eraill.”

Wrth safoni enwau lleoedd, mae’r panel o arbenigwyr wedi bod yn dilyn canllawiau pendant. Maent yn talu sylw i ynganiad a tharddiad yn ogystal â defnydd lleol a defnydd hanesyddol o’r enw.

Mae Dr Dylan Foster Evans o Brifysgol Caerdydd yn aelod o’r panel. Dywedodd, “Mae enwau lleoedd yn rhan o’n treftadaeth a’n hunaniaeth – dyna pam y mae cymaint ohonom â diddordeb byw ynddynt. Dim ond yn yr ugeinfed ganrif y cafodd system sillafu’r Gymraeg ei safoni’n drylwyr. Bu enwau lleoedd yn araf deg yn dilyn y drefn honno: mae sillafiad megis Caernarvon yn edrych yn Seisnig a dieithr inni heddiw, ond dyna’r ffurf sydd ar gadair Eisteddfod Genedlaethol 1935!

“Nid mater du a gwyn yw sillafu enwau lleoedd, ac nid pawb a fydd yn cytuno â phob argymhelliad. Ond mae cytuno ar ffurfiau safonol mewn cronfa fel hon yn rhywbeth hanfodol os yw’r Gymraeg i fod yn iaith fodern ac addas ar gyfer yr oes ddigidol sydd ohoni.”

Bydd y rhestr ar gael i’w chwilio a’i lawrlwytho o dan drwydded agored ar wefan Comisiynydd y Gymraeg: https://bit.ly/2tjAvOG.

Continue Reading
News19 hours ago

Fishguard: Peaceful protest stands up for LGBTQ+ community

A PROTEST was held in Fishguard yesterday afternoon (Jul 15) in response to a planned meeting which was intended to...

News23 hours ago

Saundersfoot: Man dies after being hit by train

A 44-YEAR-OLD man has died after being hit by a train in Saundersfoot yesterday morning (Jul 15). Emergency services were...

News1 day ago

Haverfordwest: Road was closed as police were ‘concerned’ about a woman’s welfare

FREEMEN’S WAY in Haverfordwest was closed in the early hours of Sunday morning (Jul 15) after they were ‘concerned for...

News3 days ago

Pembroke Castle: Operation over as ‘unknown substance’ now made safe

THE MULTI-AGENCY response to yesterday’s suspicious package found at Pembroke Castle is over, police have confirmed. Specialist teams have now...

News3 days ago

Pembroke: Emergency services still dealing with ‘unknown substance’

EMERGENCY SERVICES have evacuated Pembroke Castle and closed off the nearby footpaths this afternoon (Jul 13) following the discovery of...

News4 days ago

Rapist councillor sentenced to 18 years in prison

THE FORMER Mayor of Pembbroke has been jailed for 18 years this afternoon (Jul 13) for child sex offences. David...

News4 days ago

Haverfordwest: Police tackling under-age drinking

A DAY of action was held in Haverfordwest last month by Dyfed-Powys Police which included tackling under-age drinking. Officers teamed...

News5 days ago

Milford Haven: Battle of the Mount continues

ARMED POLICE were on the Mount Estate, Milford Haven, again in the early hours of Thursday morning (Jul 12) as...

News5 days ago

Director claims she did not receive email about fiddled test results

THE COUNCIL’S Director for Children and Schools did not have an email which quoted her saying ‘little was to be...

News5 days ago

Council to advertise new £91k job

PEMBROKESHIRE COUNTY COUNCIL will look to appoint a new Head of Economic Development and Regeneration, with a potential top salary...

Popular This Week