Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Prosiect Maelgi: Cymru

Published

on

Aber Afon Dyfi: Ardal yn cael eu harolygu

MEWN gwaith cyffrous ar y cyd rhwng pysgotwyr a chadwraethwyr, mae prosiect newydd oddi ar arfordir Cymru yn lansio heddiw, 17 Gorffennaf 2018, sy’n canolbwyntio ar chwalu hyd bygythiadau a hanes y maelgi (Squatina squatina), sef rhywogaeth sydd mewn perygl difrifol.

Gofynnir i bysgotwyr, plymwyr, plant ysgol a’r rhai hynny dros 60 mlwydd oed – a phawb arall – gymryd rhan yn y prosiect arloesol newydd hwn sy’n anelu at ddiogelu’r rhywogaeth unigryw hon, a oedd i’w gweld yn helaeth yn nyfroedd Cymru ar un adeg.

Bydd ‘Prosiect Maelgi: Cymru’, dan arweiniad yr elusen gadwraeth ryngwladol Cymdeithas Sŵolegol Llundain (ZSL) a Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC), yn cael ei gynnal ochr yn ochr â deuddeg sefydliad partner arall. Nod y prosiect yw rhoi sylw i un o siarcod prinnaf y byd, trwy weithio gyda phum cymuned arfordirol ledled Cymru. Bydd data a gasglwyd o atgofion cymunedau, ymchwil hanesyddol, gwybodaeth pysgotwyr ac arolygon gwyddoniaeth dinasyddion yn helpu i adeiladu dealltwriaeth well a chynllun cadwraeth ar gyfer y rhywogaeth.

Dywedodd Joanna Barker, Rheolwr Prosiectau Morol a Dŵr Croyw yng Nghymdeithas Sŵolegol Llundain: “Mae gennym gyfle cyffrous i ddeall a gwella statws maelgwn yng Nghymru, sydd o bosibl yn un o’r cadarnleoedd olaf ar gyfer y siarc anhygoel hwn. Rydym yn gobeithio y bydd ein dull o gyfuno cadwraeth a gwyddoniaeth gymdeithasol yn helpu i ddarparu buddion i boblogaeth y maelgwn, ond hefyd i’r cymunedau lleol rydym yn gweithio â nhw, sy’n dibynnu ar y môr ar gyfer eu bywoliaeth.”

Gellir dod o hyd i faelgwn (a oedd yn gyffredin ar hyd ochr orllewinol Ynysoedd Prydain ar un adeg) yn llithro ar draws gwely’r môr gyda’u hesgyll sy’n debyg i adenydd. Maen nhw’n tyfu hyd at tua dau fetr a hanner (oddeutu wyth troedfedd) ond nid ydynt yn peri bygythiad i bobl – maen nhw’n byw ar dywod neu fwd ar waelod y môr yn bennaf, gan ysglyfaethu ar bysgod bach a molysgiaid.

Er bod eu niferoedd wedi disgyn yn helaeth ar draws dwyrain Cefnfor yr Iwerydd, y Môr Canoldir a’r Môr Du dros y ganrif ddiwethaf, mae adroddiadau ohonynt wedi cynyddu oddi ar arfordir Cymru, gan roi gobaith newydd i ddyfodol y rhywogaeth.

Dywedodd Ben Wray, ecolegydd morol gyda Cyfoeth Naturiol Cymru: “Rydym yn hynod ddiolchgar i’r 12 o bysgotwyr rydym wedi gweithio â nhw yn ystod ein prosiect peilot y llynedd, a helpodd i lywio’r prosiect cyffrous ac arloesol newydd hwn. Mae achosion o ddal y siarc ar ddamwain yn dangos y gallai Bae Ceredigion yng nghanolbarth Cymru fod yn ardal bwysig ar gyfer y rhywogaeth. Bydd y data hwn yn hanfodol er mwyn adeiladu darlun mwy clir o statws ac ecoleg maelgwn yng Nghymru, yn ogystal â llywio Cynllun Gweithredu Maelgwn Cymru – yr ydym yn gobeithio y bydd yn helpu i arwain y prosiect at lwyddiant.”

Dywedodd Lesley Griffiths, Ysgrifennydd y Cabinet dros Ynni, Cynllunio a Materion Gwledig: “Mae Cymru yn wlad falch ac eleni rydym ni’n dathlu ein Blwyddyn y Môr. Mae ein moroedd yn cefnogi cynefinoedd a rhywogaethau sy’n ysbrydoli’n fawr ac sydd o bwysigrwydd cenedlaethol a byd-eang.

“Rwy’n hynod falch o allu cefnogi’r prosiect hwn, sy’n dwyn ein cymunedau arfordirol, pysgotwyr, gwyddonwyr, grwpiau cadwraeth a’r llywodraeth ynghyd i gydweithio er mwyn darparu data y mae angen mawr amdano ynghylch y rhywogaeth hon sydd mewn perygl difrifol. Bydd y data hwn yn gwella ein dealltwriaeth o ecoleg a dosbarthiad y rhywogaeth, fel bod modd i ni warchod y rhywogaeth yn ein moroedd yn well ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol. Rwy’n annog ein cymunedau, o’r ifanc i’n cenedlaethau hŷn, i ymgysylltu â’r prosiect newydd a chyffrous hwn a bod yn rhan ohono.”

Bydd y prosiect yn casglu data am faelgwn ledled Cymru, gan ganolbwyntio ar ymgysylltu â rhanddeiliaid mewn pum ardal allweddol: gogledd Ynys Môn, Penrhyn Llŷn, Porthmadog i Aber-arth, Abergwaun i Aberdaugleddau, ac Abertawe i Borthcawl.

Gellir adrodd unrhyw achosion personol o weld maelgwn neu eu dal ar ddamwain trwy ddilyn y ddolen ganlynol: http://angelsharknetwork.com/#map. Gallwch gael mwy o wybodaeth am y prosiect yma: www.angelsharknetwork.com/cymru. Gall y rhai hynny sydd â diddordeb mewn bod yn rhan o’r prosiect gysylltu ag angelsharks@zsl.org i helpu i gadw un o’r siarcod prinnaf yn y byd.

Community

Do you need new food waste and glass recycling boxes?

Published

on

IF YOU’RE A PEMBROKESHIRE householder and need a replacement food waste caddy (large and/or small) or a new recycling box for glass, then there are numerous local pick-up points where you can collect them for free.

The collection points are listed at https://www.pembrokeshire.gov.uk/waste-collections/replacement-bags-and-boxes

They are available at the following locations (opening times vary):

Leisure centres: Crymych, Fishguard, Haverfordwest, Milford Haven, Pembroke, Tenby and St Davids.

Libraries: Milford Haven, Neyland, Saundersfoot, Glan-yr-Afon in Haverfordwest, Tenby.

Customer service centres: North Wing (County Hall, Haverfordwest), Argyle Street (Pembroke Dock).

Other locations: Cilgerran Post Office, Costa Coffee at Milford Waterfront, Narberth (Bloomfield Community Centre), Newgale shop (MM Carter Gardens & Leisure), Newport Post Office, Pembroke Town Hall, Tenby Town Council, Thornton Business Park (Council depot), St Davids City Hall, and St Dogmaels Post Office.

The Council has collected food waste and glass for recycling from the kerbside for several years. These collections are now weekly and continue under the new scheme, which also collects the following:

• blue box (paper)
• blue re-usable bag (card and cardboard)
• red re-usable bags (plastic pots, tubs, bottles and trays, cartons, and metal packaging – cans, tins and foil trays.

Please note that more than half of the households in the county have new collection days. Check your personalised calendar (posted out in October) if you’re unsure of your collection day. You can also view www.pembrokeshire.gov.uk/kerbside-collection/next-waste-and-recycling-collection

Please note that containers need to be presented at the kerbside by 6:30am, as collection times are also changing.

Grey refuse bags have replaced the traditional black refuse sacks. Three grey bags will be collected once every three weeks. Larger families (six and over) can register for extra (green) bags at www.pembrokeshire.gov.uk/waste-changes

• The Council urges anyone with queries about the new service to view FAQs and other information at www.pembrokeshire.gov.uk/waste-changes

If this doesn’t answer your query, please email enquiries@pembrokeshire.gov.uk

All email enquiries are being logged but acknowledgement emails are not being sent. However, queries are being dealt with. Please don’t send a follow-up email as it adds to the volume of messages received.

For further information, please contact Anna Wilson, Press and PR Officer, on 01437 775855. The Council’s press releases are also available on the Authority’s website: www.pembrokeshire.gov.uk/newsroom

A OES ANGEN BLYCHAU AILGYLCHU GWASTRAFF BWYD A GWYDR NEWYDD ARNOCH CHI?

Os ydych yn byw yn Sir Benfro ac mae angen blwch gwastraff bwyd (mawr a/neu fach) neu flwch ailgylchu gwydr newydd arnoch, gallwch eu casglu nhw am ddim o nifer o fannau yn lleol.

Rhestrir y mannau casglu fan hyn: https://www.sir-benfro.gov.uk/casglu-gwastraf/casglu-gwastraff

Maen nhw ar gael yn y lleoliadau canlynol (amseroedd agor amrywiol):

Canolfannau hamdden: Crymych, Abergwaun, Hwlffordd, Aberdaugleddau, Penfro, Dinbych-y-pysgod a Thyddewi.

Llyfrgelloedd: Aberdaugleddau, Neyland, Saundersfoot, Glan-yr-Afon yn Hwlffordd a Dinbych-y-pysgod.

Canolfannau gwasanaethau cwsmeriaid: Adain y Gogledd (Neuadd y Sir, Hwlffordd), Stryd Argyle (Doc Penfro).

Lleoliadau eraill: Swyddfa Bost Cilgerran, Costa Coffee Glannau Aberdaugleddau, Arberth (Canolfan Gymunedol Tŷ Bloomfield), siop Newgale (MM Carter Gardens & Leisure), Swyddfa Bost Trefdraeth, Neuadd y Dref Penfro, Cyngor Tref Dinbych-y-pysgod, Parc Busnes Thornton (canolfan y Cyngor), Neuadd y Ddinas Tyddewi, a Swyddfa Bost Llandudoch.

Mae’r Cyngor wedi casglu gwastraff bwyd a gwydr i’w ailgylchu wrth ymyl y ffordd ers blynyddoedd. Bydd y casgliadau hyn yn parhau bob wythnos o dan y cynllun newydd. Mae’r Cyngor hefyd yn casglu’r canlynol:

• blwch glas (papur)
• bag glas amldro (cerdyn a chardfwrdd)
• bagiau coch amldro (potiau, tybiau, poteli a hambyrddau plastig, cartonau a deunyddiau pacio metel – caniau, tuniau a hambyrddau ffoil)

Sylwer, mae gan dros hanner aelwydydd y sir ddiwrnodau casglu newydd.

Gwiriwch eich calendr personol (a bostiwyd atoch ym mis Hydref) os nad ydych yn siŵr o’ch diwrnod casglu.

Yn ogystal, gallwch wirio’r dyddiad fan hyn:
https://www.sir-benfro.gov.uk/casglu-gwastraf/casglu-gwastraff

Mae bagiau gwastraff lliw llwyd wedi disodli’r sachau lliw du traddodiadol. Byddwn yn casglu tri bag lliw llwyd unwaith bod tair wythnos.

Gall teuluoedd sy’n cynnwys o leiaf chwe unigolyn gofrestru ar gyfer bagiau (gwyrdd) ychwanegol yn: https://www.sir-benfro.gov.uk/newidiadau-gwastraff

Mae’r Cyngor yn annog unrhyw un sydd ag ymholiadau am y gwasanaeth newydd i ddarllen y Cwestiynau Cyffredin a gwybodaeth arall ar https://www.sir-benfro.gov.uk/newidiadau-gwastraff

Os nad yw hynny’n ateb eich ymholiad, anfonwch neges e-bost at enquiries@pembrokeshire.gov.uk

Mae’r Cyngor yn cofnodi pob ymholiad e-bost, er nad ydym yn anfon negeseuon e-bost i gydnabod ein bod wedi eu derbyn. Fodd bynnag, rydym yn delio â phob ymholiad. Peidiwch ag anfon negeseuon e-bost dilynol oherwydd bydd hynny’n ychwanegu at nifer y negeseuon mae’r Cyngor yn eu derbyn.

Am ragor o wybodaeth, cysylltwch ag Anna Wilson, Swyddog y Wasg a Chysylltiadau Cyhoeddus, ar 01437 775855. Mae datganiadau i’r wasg y

Continue Reading

Cymraeg

Pleser o’r Mwyaf

Published

on

DEWCH i’r Man a’r Lle yn Aberteifi i wrando ar wyth o fawrion y genedl yn cyflwyno pum peth sydd yn datgelu rhywbeth am eu hanes eu hunain, boed hynny ar ffurf hoff gerddi a darnau o ryddiaith neu wrthrychau sydd ag arwyddocâd personol.

Byddwn yn cwrdd yn fisol (heblaw Rhagfyr) rhwng Hydref a Mehefin i godi arian tuag at Eisteddfod Genedlaethol Ceredigion.

Cynhelir y cyfarfod cyntaf ar ddydd Sadwrn, 19 Hydref am 11yb tan 12.30yp yng nghwmni’r Prifardd Idris Reynolds.

Tocynnau wrth y drws £5. Te, coffi a chacen £1.

Am fwy o wybodaeth cysylltwch â Natalie Morgan (ebost: njm84@outlook.com), Helen Thomas (helenteifi@outlook.com) neu Richard Vale (riv1@aber.ac.uk).

Fe fydd y cyfarfodydd hyn yn addas i ddysgwyr profiadol, a byddwn yn paratoi taflenni geirfa i chi.

Dewch yn llu i gefnogi’r Brifwyl trwy joio mas draw!

Continue Reading

Cymraeg

Gall Cymru gael ei phweru gan ynni morol

Published

on

GALL Cymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ynni’r môr, mae Lesley Griffiths yn addo.

Mae gan ynni’r môr y potensial i fod wrth wraidd cynlluniau uchelgeisiol i Gymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ffynonellau ynni adnewyddadwy, yn ôl Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, Lesley Griffiths.

Pan oedd hi’n siarad yn y Gynhadledd ar Ynni’r Môr yn Nulyn ar Dydd Llun (30 Medi), gwnaeth y Gweinidog amlinellu’r llwyddiannau mae busnesau wedi’u cael wrth alluogi ynni’r môr yn ystod y flwyddyn diwethaf, a’r buddsoddiadau yn y gadwyn gyflenwi sy’n caniatáu i hyn ddigwydd.

Rydyn ni’n cydnabod bod y sector yn ifanc iawn, felly rydyn ni wedi buddsoddi mewn deg prosiect sy’n gysylltiedig ag ynni’r môr er mwyn adeiladau capasiti ac arbenigedd yng Nghymru, meddai hi.

Cytunwyd ar dros €71 miliwn o gyllid Ewropeaidd, a fydd yn arwain at fuddsoddiadau gwerth dros €117 miliwn yng Nghymru.

Mae’r busnesau sydd wedi elwa’n cynnwys:

• Ledwood Engineering, Mainstay Marine, MarineSpace a busnesau a leolir yn Sir Benfro yng Ngorllewin Cymru. Mae’r busnesau hyn i gyd wedi manteisio ar y buddsoddiadau gwerth miliynau o bunnoedd, sydd wedi bod o fudd i’w harbenigedd technegol presennol o fewn y sector ynni a sector ynni’r môr.

• Mae Minesto wedi cwblhau prosiect i alluogi’r gwaith o gyflwyno eu technoleg ffrwd lanw Deep Green yn fasnachol yn Holyhead Deep, oddi ar arfordir gorllewinol Ynys Môn. Roedd y prosiect yn cynnwys dylunio, gosod a phrofi dyfais 500 cilowat. Mae cam nesaf y prosiect wedi derbyn €14.9 miliwn ychwanegol, a bydd yn ategu’r gwaith o ddylunio safle 80 megawat oddi ar arfordir Ynys Môn, ochr wrth ochr â dylunio dyfais maint llawn o un megawat o leiaf.

• Gwnaeth y datblygwyr ynni’r tonnau Marine Power Systems, a leolir yn Abertawe, gwblhau eu blwyddyn o dreialon a phrofion morol yn llwyddiannus yr haf hwn, ac mae eu prototeip chwarter maint, WaveSub, wedi cyrraedd ei gerrig milltir critigol. Hefyd dyfarnwyd €13 miliwn iddynt i ddylunio a chynhyrchu dyfais fwy.

Bydd Fframwaith Morol cyntaf Cymru a Fframwaith Datblygu Cenedlaethol newydd hefyd yn rhoi polisi cynllunio strategol ar gyfer defnyddio adnoddau naturiol mewn modd cynaliadwy ar y tir ac oddi arno.

Dywedodd Lesley Griffiths, Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig: “Rydyn ni’n benderfynol y bydd ynni’r môr yn rhan allweddol o’n cynlluniau i Gymru fod yn wlad sy’n cael ei phweru gan ffynonellau ynni adnewyddadwy. Mae cyllid gan yr Uned Ewropeaidd wedi bod yn hanfodol wrth gefnogi hyn.

“Rydyn ni wedi gosod targedau uchelgeisiol wrth inni geisio creu Cymru wyrddach lle mae adnoddau’n cael eu rheoli nid yn unig ar gyfer heddiw, ond er budd cenedlaethau’r dyfodol.

“Eleni rydyn ni wedi derbyn cyngor Pwyllgor y DU ar y Newid yn yr Hinsawdd i wneud ein targedau datgarboneiddio yng Nghymru yn fwy uchelgeisiol, wedi cyflwyno deddfwriaeth i fabwysiadu targed o 95% ar gyfer lleihau allyriadau nwyon tŷ gwydr y flwyddyn nesaf, ac rydyn ni’n archwilio sut gallwn ni osod targed o sero yn y dyfodol.

“Mae ynni’r môr a gwynt alltraeth yn rhan hanfodol o’r targedau hyn, wrth inni geisio harneisio ein hadnoddau naturiol i sicrhau manteision tymor hir ar gyfer pawb yng Nghymru.”

Gwnaeth y gweinidog hefyd annog Llywodraeth y DU i fuddsoddi mewn ynni’r môr ac ynni adnewyddadwy yng Nghymru.

Continue Reading
News16 hours ago

Jury out in chip shop murder trial

THE JURY has retired to consider its verdict regarding the trial of a man who is charged with murdering his...

News20 hours ago

Firefighters tackle blaze at St Clears

A FIRE broke out in a commercial garage at Lower St Clears this morning (Monday). Firefighters were called to the...

News21 hours ago

Haverfordwest man accused of robbing a teenage boy

A HAVERFORDWEST man is to stand trial accused of trying to rob a 13-year-old boy. Ry Robert Williams, aged 27,...

News4 days ago

Residents invited to a Pembroke Tunnel drop-in event

NETWORK RAIL is inviting residents to a drop-in event to find out more about essential maintenance work at Pembroke Tunnel,...

News4 days ago

“We have a duty to win” says Crabb at campaign launch

STEPHEN CRABB has launched his 2019 General Election campaign, highlighting the ‘duty and responsibility’ the Party has to win. The...

News4 days ago

Christmas shopping misery for west Wales rail users

RAIL USERS in west Wales face festive misery due to engineering works which will close the Carmarthen to Milford Haven...

News4 days ago

Council criticised over delays to One Planet Developments

PEMBROKESHIRE COUNTY COUNCIL has come under fierce attack for how it handles One Planet Developments, one of the Welsh Government’s schemes to promote a...

News5 days ago

Local candidates for the General Election have been confirmed

THE CANDIDATES for the Pembrokeshire constituencies for the 2019 General Election have now been confirmed, Pembrokeshire County Council has said....

News5 days ago

How the Lottery has helped Pembrokeshire

AS THE NATIONAL LOTTERY celebrates its 25th Birthday next week, charities and community groups in Pembrokeshire are marking the incredible impact...

News5 days ago

TV restoration show searching for local sheds in Pembrokeshire

POPULAR Channel 4 restoration show Find It, Fix It, Flog It is looking for local sheds across Pembrokeshire. The series...

Popular This Week