Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Fflandrys i gyflwyno cadair er cof am Hedd Wyn

Published

on

Chinook: Sef gwaith Osi Rhys Osmond

DDYDD IAU 9 Tachwedd, Llefarydd Senedd Fflandrys wedi cyflwyno cadair i Gymru a grefftiwyd o drawstiau rheilffordd o feysydd y gad yn Fflandrys. Cyflwynir y gadair mewn seremoni a gynhelir yn y Senedd i nodi’r Rhyfel Byd Cyntaf a chanmlwyddiant marwolaeth y bardd Hedd Wyn.

Trefnwyd y digwyddiad gan Gynulliad Cenedlaethol Cymru mewn partneriaeth â Llywodraeth Cymru, Senedd Fflandrys a Chynrychiolaeth Gyffredinol Llywodraeth Fflandrys i nodi’r hanes y mae Cymru a Fflandrys yn ei rannu. Mae’n rhan o raglen o ddigwyddiadau yn ystod mis Tachwedd sy’n cynnwys arddangosfeydd, cerfluniau, symposiwm a darlith.

Lladdwyd Hedd Wyn mewn brwydr yn Fflandrys; enillodd Gadair Eisteddfod Penbedw ar ôl iddo farw. Gelwir y Gadair Ddu arni gan iddi gael ei gorchuddio â lliain du i ddynodi absenoldeb ei pherchennog.

Crëwyd cadair wreiddiol Hedd Wyn gan Eugeen Vanfleteren, gwneuthurwr dodrefn o Mechelen yn Fflandrys a chwiliodd am loches yng ngogledd-orllewin Lloegr rhag y Rhyfel Byd Cyntaf.

Mae’n briodol, felly, fod y gadair a gyflwynir i bobl Cymru wedi cael ei dylunio gan fyfyrwyr Coleg Prifysgol Thomas More ym Mechelen.

Yn gyfnewid am y gadair, y Llywydd Elin Jones AC a Jane Hutt AC, Arweinydd y Tŷ a’r Prif Chwip, wedi cyflwyno gwaith celf i bobl Fflandrys.

‘Chinook’ yw teitl y paentiad, sef gwaith Osi Rhys Osmond, yr arlunydd o Gymru a fu farw yn 2015 yn 71 oed. Mae’r llun yn rhan o’r gyfres Hawk and Helicopter 2010. Dewiswyd ei waith o blith nifer a gynigiwyd ar sail ymchwil gan Gyngor Celfyddydau Cymru; fe’i detholwyd yn ôl meini prawf a oedd yn cynnwys bri’r arlunydd, sut y portreedir dwy iaith Cymru yn y darn, ac a fyddai gan y gwaith arwyddocâd mewn senedd-dy ymhen 20 mlynedd, 50 mlynedd neu hyd yn oed 100 mlynedd.

“Bydd yn achlysur arbennig iawn yng Nghynulliad Cenedlaethol Cymru, gan gadarnhau’r berthynas agos rhwng Cymru a phobl Fflandrys,” meddai Elin Jones AC, Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru.

“Mae i’r gadair hon gymaint o arwyddocâd o gofio ein cysylltiadau â Hedd Wyn ac aberth ein milwyr ar feysydd y gad yn Fflandrys.

“Anrhydedd fydd derbyn y rhodd hwn ar ran pobl Cymru.”

Ychwanegodd Mr Jan Peumans, Llefarydd Senedd Fflandrys ac arweinydd y ddirprwyaeth: “Oherwydd y Rhyfel Byd Cyntaf, crëwyd cysylltiad rhwng Fflandrys a Chymru unwaith eto. Drwy bresenoldeb milwyr o Gymru yn Fflandrys ac oherwydd y ffoaduriaid a aeth o Fflandrys i gymoedd Cymru, daeth cynghreiriaid yn gyfeillion. Heddiw, fe anrhydeddwn ac fe ddathlwn y rhwymau cyfeillgarwch hyn a ffurfiwyd ganrif yn ôl fel y gall ein cyfeillgarwch barhau am ganrif i ddod.”

David Alston, Arts Director Arts Council of Wales said: “It has been a privilege for the Council to act as an enabler to bring ideas and works together for this reciprocal gift. The final choice of a work by a prominent visual arts figure in our recent history is a fitting one, it is underpinned by Osi’s recorded words which informed the subject matter of environment and hopes for peace from his almost daily meditation of the prospect over Carmarthen Bay.”

Osi captured his emotions well and they fed into his pictures:

“I often see and hear military activity, the manoeuvres of planes and helicopters bombing and shelling the target area at Cefn Sidan. Witnessing this, I sense the beauty of nature, land and sea compromised by these violent and aggressive intrusions, momentarily the Earth loses its virtue to man’s madness but nature and sun redeem and these watercolours of sunset are my way of holding on to the beauty of the Earth and the wonder of life itself.”

I goffáu bywyd a gwaith Hedd Wyn, yr Athro Alan Llwyd, wedi cofiannydd y bardd, yn traddodi darlith a wedi yn trafod y dyn, y myth a’r eicon.

Continue Reading

Cymraeg

Effaith trist aflonyddu ar forloi a rhai bach ar arfordir Cymru

Published

on

Gyda mwy o bobl nag erioed yn ymweld â’r parth arfordirol yma yng Nghymru, mae
aflonyddu ar fywyd gwyllt ar gynnydd. Yn ddiweddar, cawsom newyddion trist fod morlo
bach wedi marw ar ôl i’w fam beidio â dychwelyd i’w fwydo yn dilyn achos o aflonyddu a
dychryn gan bobl oedd eisiau tynnu lluniau a ‘selfies’ gyda’r morlo bach.


Yn ystod y tymor magu (rhwng Awst a Rhagfyr) mae’n bosib dewch ar draws morloi bach
gwyn ar draethau neu ar greigiau ar arfordir Cymru – yn aml ar ben eu hunain. Serch hynny
maen debygol bydd y fam ger llaw, felly mae’n hanfodol cadw draw er mwyn iddi allu
ddychwelyd i fwydo’i morlo bach.


Yn ôl Sue Burton, Swyddog yr ACA ar gyfer Sir Benfro Forol “Rhaid cofio bod morloi bach
angen digonedd o ofod personol ag amser er mwyn gorffwys a thyfu. Dim ond am dair
wythnos yn unig caiff y morloi bach eu bwydo gan eu mamau cyn nes bydd yn rhaid iddynt
gofalu am eu hunain. Mae’n hanfodol felly yn ystod yr amser yma eu bod yn cael digonedd o
le heb ymyrraeth. Gall aflonyddu ar forloi arwain at eu marwolaeth”.


Mae’n bwysig iawn cofio bod y creaduriaid eiconig hyfryd yma yn anifeiliaid gwyllt.
Cadwch draw o fywyd gwyllt – Mwynhewch o bell

Continue Reading

Cymraeg

Meddygon teulu dal yma ar gyfer apwyntiadau wyneb yn wyneb

Published

on

Mae meddygon yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro yn atgoffa’u cleifion eu bod yn parhau i gynnig apwyntiadau wyneb yn wyneb i’r rhai sydd angen eu gweld.

Trwy gydol y pandemig, mae meddygfeydd wedi sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn parhau i redeg, gan ddefnyddio ffyrdd arloesol o gyfathrebu â’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.

Erbyn hyn mae llawer o feddygfeydd yn parhau i ddefnyddio ymgynghoriadau ffôn a galwadau fideo lle y bo’n briodol; mae hyn yn rhoi rhyddid i lawer o gleifion siarad â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol (nid o reidrwydd y meddyg teulu) yng nghysur a chyfleustra eu cartrefi eu hunain

Mae gan y rhan fwyaf o feddygfeydd systemau ar-lein megis E-Consult neu Ask My GP, lle gall cleifion ofyn cwestiwn llai brys am eu hiechyd. Gweler gwefan eich meddygfa am fwy o wybodaeth.

Mae Fy Iechyd Ar-lein yn parhau i fod yn opsiwn ar-lein 24/7 ar gyfer archebu presgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd – mae wedi’i gynllunio i fod yn gyfleus i gleifion ac yn arbennig o ddefnyddiol i’r rhai sy’n hunan-ynysu neu’n gwarchod. Gall cleifion gofrestru ar gyfer hyn drwy eu meddygfa leol.

Mae system brysbennu dros y ffôn neu ar-lein ar waith yn y rhan fwyaf o  feddygfeydd i sicrhau bod cleifion yn siarad ag aelod clinigol o staff am eu hiechyd.

Os oes angen gweld claf wyneb yn wyneb, bydd y feddygfa’n gwneud apwyntiad â’r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol mwyaf priodol i’w anghenion.

Dywedodd Dr Siôn James o Feddygfa Tregaron: “Hoffem atgoffa cleifion bod meddygfeydd teulu yn parhau i fod ar gael i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â’ch meddygfa, byddwch yn siarad â’r person mwyaf addas ar gyfer eich cyflwr ac os bydd angen i’ch gweld wyneb yn wyneb, yna rhoddir apwyntiad i chi yn y feddygfa.

Gellir trin llawer o gyflyrau dros y ffôn gyda chyngor ac os oes angen, gellir rhoi presgripsiwn i fferyllfa o’ch dewis. Peidiwch ag osgoi ymofyn triniaeth.

Ar gyfer mân anhwylderau, cofiwch y gallai eich fferyllfa gymunedol helpu.”

Ychwanegodd Fferyllydd Cymunedol, Richard Evans: “Yn draddodiadol mae fferyllwyr Cymunedol wedi cynghori cleifion ar ystod eang o anhwylderau. Rydym bob amser yn argymell triniaethau addas i’r cleifion, neu os oes angen, eu cyfeirio at weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn ystod y pandemig hwn, gweinyddu presgripsiynau yw’r prif ffocws o hyd, ond mae gwasanaethau eraill ar gael, megis y Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, Brysbennu a Thrin, cyflenwi meddyginiaethau mewn argyfwng a dulliau atal cenhedlu brys.

Gellir cael mynediad at y gwasanaethau hyn drwy ymgynghoriad dros y ffôn, gyda’r claf neu ofalwr/aelod o’r teulu yn casglu unrhyw feddyginiaeth angenrheidiol.

Cofiwch archebu unrhyw bresgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd mewn pryd cyn i chi ei orffen.”

Yn ychwanegol at y wybodaeth arbenigol broffesiynol a gynigir mewn fferyllfeydd, bydd cleifion cymwys yn gallu derbyn eu brechlyn ffliw rhad ac am ddim yn y mwyafrif o’n fferyllfeydd cymunedol y gaeaf hwn. Am restr lawn o fferyllfeydd sy’n cymryd rhan, cliciwch yma https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/brechiadau-y-ffliw-tymhorol/

I gael gwybod pa wasanaethau y mae eich fferyllfa gymunedol yn eu cynnig, ewch i: https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/

Mae rheolau cadw pellter cymdeithasol yn parhau ar draws safleoedd gofal sylfaenol er diogelwch cleifion a staff. Bydd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweld cleifion wyneb yn wyneb i asesu neu ddarparu triniaeth yn defnyddio’r cyfarpar diogelu personol priodol ac mae sgriniau ar waith mewn rhai cownteri a derbynfeydd

Cofiwch wisgo gorchudd wyneb pan ydych yn ymweld ag unrhyw leoliad gofal iechyd.

Continue Reading

Cymraeg

Lansio cystadleuaeth i enwi adeiladau porthladd hanesyddol

Published

on

Mae gan Ddoc Penfro hanes morwrol cyfoethog, gan ei bod yn dref filwrol ers 150 o
flynyddoedd. Heddiw, mae hen Ddociau’r Llynges Frenhinol yn borthladd masnachol
sydd â dyfodol cyffrous yn y diwydiant ynni adnewyddadwy.


Mae Porthladd Aberdaugleddau yn rhan allweddol o brosiect Ardal Forol Doc Penfro
Bargen Ddinesig Bae Abertawe gwerth £60 miliwn, a fydd yn darparu’r cyfleusterau,
y gwasanaethau a’r gofodau sydd eu hangen i sefydlu canolfan o’r radd flaenaf ar
gyfer ynni morol a pheirianneg. Fel rhan o hyn, mae angen adnewyddu pedwar
rhandy rhestredig Gradd II sy’n sownd yn siediau awyrennau Sunderland er mwyn
eu moderneiddio ar gyfer yr 21ain ganrif a’u cynnig fel gweithleoedd modern hyblyg.
Bydd y gwaith adeiladu’n dechrau ym mis Tachwedd 2021 ac yn ôl yr amserlen bydd
yn cael ei gwblhau erbyn mis Tachwedd 2022.


Heddiw, mae’r Porthladd yn lansio cystadleuaeth i enwi’r pedwar rhandy ac mae’n
gwahodd ceisiadau gan aelodau o’r gymuned. Awgrymir pedair thema: treftadaeth,
dyfodol adnewyddadwy, hanes morol a hanes cymdeithasol, ond croesewir pob
syniad.


Dywedodd Steve Edwards, Cyfarwyddwr Masnachol y Porthladd, “Mae Porthladd
Penfro yn llawn hanes ac rydyn ni am sicrhau ein bod yn cadw’r adeiladau hyn yn
ddiogel fel y gellir eu defnyddio yn y bennod gyffrous nesaf. Mae Ardal Forol Doc
Penfro yn cynnig cyfleoedd enfawr i’r dref yn ogystal â’r rhanbarth cyfan, felly mae’n
bwysig iawn ein bod yn creu llety dymunol fel y gall busnesau sefydlu eu hunain
yma. Rydyn ni am gynnwys y gymuned gyfan yn ein cynlluniau drwy wahodd enwau
cofiadwy gyda chefndir difyr er mwyn ategu’r datblygiadau.”
I gyflwyno eich awgrymiadau, ewch i i www.mhpa.co.uk/naming-competition erbyn
dydd Llun 18 Hydref.


Ariennir Ardal Forol Doc Penfro gan Fargen Ddinesig Bae Abertawe, Cronfa
Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, a thrwy fuddsoddiad preifat.

Continue Reading

HERALD SPECIAL REPORT

Community2 hours ago

Deadline approaching for Enhancing Pembrokeshire Panel

THE LOCAL AUTHORITY is urging organisations and community groups to apply for the final round of Enhancing Pembrokeshire grants of...

News12 hours ago

Increase in people hare coursing and lamping without landowner’s permission

DYFED-POWYS POLICE’S Rural Crime Team is reporting an increased number of calls regarding persons suspected to be Hare Coursing, and/or...

News13 hours ago

Milford Haven man’s record-breaking 6000th ride on Megafobia at Oakwood

RYAN HACKETT has been addicted to riding a wooden roller coaster for the past 25 years and has now enjoyed...

Health1 day ago

Young people aged 12 to 15 urged to get COVID-19 jabs during Half Term Holiday

DURING half term week (Saturday 23 to Sunday 31 October) young people aged 12 to 15 can access their COVID-19...

News2 days ago

MP calls for cut in beer duty for pubs

PRESELI MP Stephen Crabb has written to the Chancellor ahead of next week’s Budget calling on him not to increase...

News3 days ago

County lines intensification week sees drug supply disrupted into west Wales

Officers from Dyfed-Powys Police carried out 11 raids during a week of action tackling county lines drug gangs. COUNTY LINES...

News3 days ago

Pembroke Dock: Pensioner sentenced to 20 years for child sex offences

A PENSIONER from Pembroke Dock has been given an extended sentence of 20 years in prison with a further year...

News3 days ago

Civil Aviation Authority launches #ShotOnMyDrone competition

THE UK Civil Aviation Authority (CAA) has launched a new photography campaign and competition – #ShotOnMyDrone – to both highlight the amazing images that...

News3 days ago

Police appeal following burglary in Bunkers Hill, Milford Haven

POLICE in Milford Haven are investigating a burglary which occurred sometime between September 24 and October 4 in Bunkers Hill,...

Health3 days ago

Ombudsman slates Health Board

HYWEL DDA UHB failed a mother and son when it abruptly ended support services for individuals with long-term needs. The...

Popular This Week