Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Cynyddu neu ddirywio – beth fydd tynged y Coleg Cymraeg?

Published

on

Ymgyrchydd Cyn-filwr: Ffred Fransis.

Ymgyrchydd Cyn-filwr: Ffred Fransis.

MAE CYMDEITHAS YR IAITH wedi galw am ychwanegu at ddyletswyddau a chyllid y Coleg Cymraeg Cenedlaethol fel yr unig ffordd o sicrhau ei ddyfodol.
Disgwylir cyhoeddiad buan gan y Llywodraeth am bwy fydd yn cael cytundeb i arwain maes Cymraeg i Oedolion yn genedlaethol, ac mae’r Gymdeithas yn pwyso am roi’r swyddogaeth hon i’r Coleg Cymraeg.
Mae’r Gymdeithas hefyd wedi dechrau trafod gyda phleidiau gwleidyddol yng Nghymru yr hyn a fydd yn eu maniffestos ar gyfer yr etholiad i’r Cynulliad y flwyddyn nesaf o ran hyrwyddo’r Gymraeg, ac wedi gwneud cynyddu gwaith y Coleg Cymraeg yn un o’r prif gynigion.
Esbonia llefarydd y Gymdeithas ar addysg Ffred Ffransis: “Un o lwyddiannau’r llywodraeth ddiwethaf oedd sefydlu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol ond, wedi 5 mlynedd, ni all sefyll yn ei unfan. Mae’n amser i’r Coleg gymryd naid fawr ymlaen neu wynebu bygythiad i’w ddyfodol. Os bydd y Coleg yn aros fel un chwaraewr bach yn unig yn y farchnad gystadleuol addysg uwch a sefydlwyd gan San Steffan, wedyn bydd mewn sefyllfa o wendid a bydd yn demtasiwn i lywodraeth gwtogi ar ei gyllideb. Mae Cymdeithas yr Iaith yn galw’n hytrach am ddatblygu’r Coleg yn bwerdy addysg uwch Gymraeg. Mae’r llywodraeth yn adolygu dull cyllido addysg uwch trwy ymchwiliad Diamond, ac rydyn ni’n galw ar y llywodraeth i osod targed cynyddol ar gyfer cyrsiau Cymraeg mewn addysg uwch. Wrth osod targed cychwynnol o 10% yn unig o addysg uwch i fod trwy gyfrwng y Gymraeg, dylai’r llywodraeth wedyn roi 10% o’r gyllideb yn uniongyrchol i’r Coleg Cymraeg i’w dosbarthu i brifysgolion yn unol â strategaeth genedlaethol. Gwariant ar addysg yw hwn, nid gwariant ar y Gymraeg, ac mae’n fater rhy bwysig i’w adael at fympwy’r farchnad.”
Ychwanega Mr Ffransis: “Byddwn yn trafod gyda phleidiau gwleidyddol roi ymrwymiadau yn eu maniffestos i ddatblygu rôl y Coleg Cymraeg yn bellach. Byddwn yn trafod priodoldeb rhoi cyfrifoldeb am addysg 16+ i’r Coleg, fod y llywodraeth yn dyrannu cyfran gynyddol o brosiectau ymchwil ac astudiaethau dichonoldeb i’r Coleg eu cyfarwyddo trwy eu tîm eang o ddarlithwyr arbenigol, a bod datblygu cyrsiau addysg uwch Cymraeg ar y we. Gall addysg uwch Gymraeg arloesi o ran strwythurau newydd a bydd hyn yn rhoi statws a sicrwydd i’r Coleg am ei ddyfodol.”
Wrth droi at y penderfyniad brys a ddisgwylir, dywed Mr Ffransis: “Gall y llywodraeth ddangos ei ewyllys da trwy roi’r cytundeb am ddatblygu Cymraeg i Oedolion i’r Coleg Cymraeg. Mae’n anffodus fod dynwared San Steffan trwy ofyn i sefydliadau gystadlu yn erbyn ei gilydd i ennill y cytundeb mewn marchnadle, ond gall y llywodraeth wneud yn iawn am hyn trwy roi’r cytundeb i’r Coleg Cymraeg.”

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Cymraeg

Effaith trist aflonyddu ar forloi a rhai bach ar arfordir Cymru

Published

on

Gyda mwy o bobl nag erioed yn ymweld â’r parth arfordirol yma yng Nghymru, mae
aflonyddu ar fywyd gwyllt ar gynnydd. Yn ddiweddar, cawsom newyddion trist fod morlo
bach wedi marw ar ôl i’w fam beidio â dychwelyd i’w fwydo yn dilyn achos o aflonyddu a
dychryn gan bobl oedd eisiau tynnu lluniau a ‘selfies’ gyda’r morlo bach.


Yn ystod y tymor magu (rhwng Awst a Rhagfyr) mae’n bosib dewch ar draws morloi bach
gwyn ar draethau neu ar greigiau ar arfordir Cymru – yn aml ar ben eu hunain. Serch hynny
maen debygol bydd y fam ger llaw, felly mae’n hanfodol cadw draw er mwyn iddi allu
ddychwelyd i fwydo’i morlo bach.


Yn ôl Sue Burton, Swyddog yr ACA ar gyfer Sir Benfro Forol “Rhaid cofio bod morloi bach
angen digonedd o ofod personol ag amser er mwyn gorffwys a thyfu. Dim ond am dair
wythnos yn unig caiff y morloi bach eu bwydo gan eu mamau cyn nes bydd yn rhaid iddynt
gofalu am eu hunain. Mae’n hanfodol felly yn ystod yr amser yma eu bod yn cael digonedd o
le heb ymyrraeth. Gall aflonyddu ar forloi arwain at eu marwolaeth”.


Mae’n bwysig iawn cofio bod y creaduriaid eiconig hyfryd yma yn anifeiliaid gwyllt.
Cadwch draw o fywyd gwyllt – Mwynhewch o bell

Continue Reading

Cymraeg

Meddygon teulu dal yma ar gyfer apwyntiadau wyneb yn wyneb

Published

on

Mae meddygon yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro yn atgoffa’u cleifion eu bod yn parhau i gynnig apwyntiadau wyneb yn wyneb i’r rhai sydd angen eu gweld.

Trwy gydol y pandemig, mae meddygfeydd wedi sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn parhau i redeg, gan ddefnyddio ffyrdd arloesol o gyfathrebu â’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.

Erbyn hyn mae llawer o feddygfeydd yn parhau i ddefnyddio ymgynghoriadau ffôn a galwadau fideo lle y bo’n briodol; mae hyn yn rhoi rhyddid i lawer o gleifion siarad â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol (nid o reidrwydd y meddyg teulu) yng nghysur a chyfleustra eu cartrefi eu hunain

Mae gan y rhan fwyaf o feddygfeydd systemau ar-lein megis E-Consult neu Ask My GP, lle gall cleifion ofyn cwestiwn llai brys am eu hiechyd. Gweler gwefan eich meddygfa am fwy o wybodaeth.

Mae Fy Iechyd Ar-lein yn parhau i fod yn opsiwn ar-lein 24/7 ar gyfer archebu presgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd – mae wedi’i gynllunio i fod yn gyfleus i gleifion ac yn arbennig o ddefnyddiol i’r rhai sy’n hunan-ynysu neu’n gwarchod. Gall cleifion gofrestru ar gyfer hyn drwy eu meddygfa leol.

Mae system brysbennu dros y ffôn neu ar-lein ar waith yn y rhan fwyaf o  feddygfeydd i sicrhau bod cleifion yn siarad ag aelod clinigol o staff am eu hiechyd.

Os oes angen gweld claf wyneb yn wyneb, bydd y feddygfa’n gwneud apwyntiad â’r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol mwyaf priodol i’w anghenion.

Dywedodd Dr Siôn James o Feddygfa Tregaron: “Hoffem atgoffa cleifion bod meddygfeydd teulu yn parhau i fod ar gael i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â’ch meddygfa, byddwch yn siarad â’r person mwyaf addas ar gyfer eich cyflwr ac os bydd angen i’ch gweld wyneb yn wyneb, yna rhoddir apwyntiad i chi yn y feddygfa.

Gellir trin llawer o gyflyrau dros y ffôn gyda chyngor ac os oes angen, gellir rhoi presgripsiwn i fferyllfa o’ch dewis. Peidiwch ag osgoi ymofyn triniaeth.

Ar gyfer mân anhwylderau, cofiwch y gallai eich fferyllfa gymunedol helpu.”

Ychwanegodd Fferyllydd Cymunedol, Richard Evans: “Yn draddodiadol mae fferyllwyr Cymunedol wedi cynghori cleifion ar ystod eang o anhwylderau. Rydym bob amser yn argymell triniaethau addas i’r cleifion, neu os oes angen, eu cyfeirio at weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn ystod y pandemig hwn, gweinyddu presgripsiynau yw’r prif ffocws o hyd, ond mae gwasanaethau eraill ar gael, megis y Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, Brysbennu a Thrin, cyflenwi meddyginiaethau mewn argyfwng a dulliau atal cenhedlu brys.

Gellir cael mynediad at y gwasanaethau hyn drwy ymgynghoriad dros y ffôn, gyda’r claf neu ofalwr/aelod o’r teulu yn casglu unrhyw feddyginiaeth angenrheidiol.

Cofiwch archebu unrhyw bresgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd mewn pryd cyn i chi ei orffen.”

Yn ychwanegol at y wybodaeth arbenigol broffesiynol a gynigir mewn fferyllfeydd, bydd cleifion cymwys yn gallu derbyn eu brechlyn ffliw rhad ac am ddim yn y mwyafrif o’n fferyllfeydd cymunedol y gaeaf hwn. Am restr lawn o fferyllfeydd sy’n cymryd rhan, cliciwch yma https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/brechiadau-y-ffliw-tymhorol/

I gael gwybod pa wasanaethau y mae eich fferyllfa gymunedol yn eu cynnig, ewch i: https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/

Mae rheolau cadw pellter cymdeithasol yn parhau ar draws safleoedd gofal sylfaenol er diogelwch cleifion a staff. Bydd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweld cleifion wyneb yn wyneb i asesu neu ddarparu triniaeth yn defnyddio’r cyfarpar diogelu personol priodol ac mae sgriniau ar waith mewn rhai cownteri a derbynfeydd

Cofiwch wisgo gorchudd wyneb pan ydych yn ymweld ag unrhyw leoliad gofal iechyd.

Continue Reading

Cymraeg

Lansio cystadleuaeth i enwi adeiladau porthladd hanesyddol

Published

on

Mae gan Ddoc Penfro hanes morwrol cyfoethog, gan ei bod yn dref filwrol ers 150 o
flynyddoedd. Heddiw, mae hen Ddociau’r Llynges Frenhinol yn borthladd masnachol
sydd â dyfodol cyffrous yn y diwydiant ynni adnewyddadwy.


Mae Porthladd Aberdaugleddau yn rhan allweddol o brosiect Ardal Forol Doc Penfro
Bargen Ddinesig Bae Abertawe gwerth £60 miliwn, a fydd yn darparu’r cyfleusterau,
y gwasanaethau a’r gofodau sydd eu hangen i sefydlu canolfan o’r radd flaenaf ar
gyfer ynni morol a pheirianneg. Fel rhan o hyn, mae angen adnewyddu pedwar
rhandy rhestredig Gradd II sy’n sownd yn siediau awyrennau Sunderland er mwyn
eu moderneiddio ar gyfer yr 21ain ganrif a’u cynnig fel gweithleoedd modern hyblyg.
Bydd y gwaith adeiladu’n dechrau ym mis Tachwedd 2021 ac yn ôl yr amserlen bydd
yn cael ei gwblhau erbyn mis Tachwedd 2022.


Heddiw, mae’r Porthladd yn lansio cystadleuaeth i enwi’r pedwar rhandy ac mae’n
gwahodd ceisiadau gan aelodau o’r gymuned. Awgrymir pedair thema: treftadaeth,
dyfodol adnewyddadwy, hanes morol a hanes cymdeithasol, ond croesewir pob
syniad.


Dywedodd Steve Edwards, Cyfarwyddwr Masnachol y Porthladd, “Mae Porthladd
Penfro yn llawn hanes ac rydyn ni am sicrhau ein bod yn cadw’r adeiladau hyn yn
ddiogel fel y gellir eu defnyddio yn y bennod gyffrous nesaf. Mae Ardal Forol Doc
Penfro yn cynnig cyfleoedd enfawr i’r dref yn ogystal â’r rhanbarth cyfan, felly mae’n
bwysig iawn ein bod yn creu llety dymunol fel y gall busnesau sefydlu eu hunain
yma. Rydyn ni am gynnwys y gymuned gyfan yn ein cynlluniau drwy wahodd enwau
cofiadwy gyda chefndir difyr er mwyn ategu’r datblygiadau.”
I gyflwyno eich awgrymiadau, ewch i i www.mhpa.co.uk/naming-competition erbyn
dydd Llun 18 Hydref.


Ariennir Ardal Forol Doc Penfro gan Fargen Ddinesig Bae Abertawe, Cronfa
Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, a thrwy fuddsoddiad preifat.

Continue Reading

News1 day ago

Thirty bags of cocaine – worth £90m – wash up on west Wales beach

DYFED-POWYS POLICE has confirmed that what is expected to be a large quantity of the class A drug cocaine has...

News3 days ago

MP Crabb urges Rees-Mogg to focus on Celtic Sea Opportunities

WITH the Government announcing a lifting of the ban on fracking, MPs today questioned Jacob Rees-Mogg, the new Secretary of...

Health4 days ago

Good news for patients: Fresh approach rescues GP practice in Johnston

NEW and late information available to the Health Board relating to accommodating GP services in the Neyland and Johnston Medical...

News5 days ago

Everyone is welcome to the latest Community Open Day at Milford Haven mosque

FOLLOWING the wonderful success of the open days at Milford Haven mosque on September 10 and 11, Milford Haven’s Islamic...

News6 days ago

£200 Fuel Support Scheme payments begin

AROUND 7,000 Pembrokeshire households will receive payments direct into their bank accounts this week under the Welsh Government’s Wales Fuel...

Health1 week ago

‘Serious concerns’ as Hywel Dda Health Board confirms closure Johnston Surgery

EXCLUSIVE GP SERVICES in Johnston will stop at the end of October, The Pembrokeshire Herald can reveal. Current patients registered...

Crime1 week ago

Haverfordwest man ‘had 500 child abuse images’

A HAVERFORDWEST man accused of making more than 500 indecent images of children will stand trial at crown court. Paul...

Crime1 week ago

Fishguard man accused of three counts of making indecent images of a child

A FISHGUARD man accused of three counts of making indecent images of a child and one charge of possessing a...

News2 weeks ago

Crew rescued after fishing boat broke down at sea

A DRAMATIC rescue took place off the coast of Pembrokeshire on Monday night after a fishing boat failed to arrive...

News2 weeks ago

Mount Estate man’s car had £73k worth of weed in the boot

A MOUNT ESTATE resident described by his barrister as ‘a gentleman’ tried to stop police looking in his car because...

Popular This Week