Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Eisiau dianc rhag hynt a helynt gwleidyddiaeth?

Published

on

MAE HI’N anodd cadw trac ar yr holl newidiadau gwleidyddol sy’n digwydd o’n cwmpas. Does dim bwletin yn mynd heibio heb newyddion yn torri o Fae Caerdydd, San Steffan… neu hyd yn oed Washington, DC.

Ond ydi’r holl drafod gwleidyddol yn mynd yn drech?

Yr wythnos hon ar Adre, bydd Nia Parry yn cael cwmni un o wynebau amlycaf gwleidyddiaeth yng Nghymru a thu hwnt. Ond peidiwch â phoeni, cyfle i ddianc rhag hynt a helynt gwleidyddiaeth yw pennod yr wythnos hon, gan weld ochr wahanol i un o wleidyddion arloesol Cymru.

Nid yn unig un, ond bydd dau wyneb cyfarwydd yn croesawu Nia i’w cartref nos Fercher 30 Ionawr am 8.25 ar S4C. Power couple mwyaf eiconig ein dydd – na, nid Posh a Becks, a chwaith nid Jay Z a Beyoncé – ond Dafydd Wigley ac Elinor Bennett. Gyda’r ddau wedi ennill eu plwyf mewn meysydd sydd bellteroedd byd o’i gilydd, mae Nia am gael gwledd gerddorol a gwleidyddol yr wythnos hon ar aelwyd y cwpl yn Y Bontnewydd ger Caernarfon.

Yn gerddor heb ei hail, ac wedi rhyddhau pymtheg albwm ledled y byd, mae Elinor Bennett yn delynores amlwg sydd wedi meithrin sawl talent dros y blynyddoedd. A hithau wedi dathlu 50 mlynedd o briodas gyda’i gŵr Dafydd Wigley nôl yn 2017, tybed beth yw’r gyfrinach?

“Rhan amser! Mae Dafydd yn Llundain hanner yr amser,” chwardda Elinor, sy’n aml yn treulio ei hamser yng Nghaerdydd yn gwarchod ei hwyrion. “Bod yn nain ydi’r peth mwya’ pleserus yn y byd.”

A hithau yn ugain mlynedd eleni ers sefydlu Cynulliad Cenedlaethol Cymru, chwaraeodd Dafydd Wigley rôl holl bwysig yn yr ymgyrch i gael Cynulliad i Gymru. Yn ogystal, mae Dafydd yn eicon am ei gyfraniad calonogol tuag at hawliau pobl anabl, yn enwedig ei gyfraniad tuag at basio Deddf Personau Anabl 1981. Bydd Nia yn cyffwrdd â’r mater sy’n agos iawn at galonnau’r cwpl yn y rhaglen, gan iddynt golli dau o feibion oedd yn dioddef o anableddau difrifol.

“Tydi rhywun ddim yn llwyr ddod drwy golli plentyn – dydi o ddim yn dy adael di,” meddai Dafydd. “Nes i ddysgu llawer iawn am fyd anabledd o ganlyniad, a ges i gyfle yn y Senedd i weithredu ar hynny, a chael deddf 1981 trwodd yn seiliedig ar y profiad.”

“Wrth edrych nôl, mae rhywun yn sylweddoli erbyn rŵan fod pethau wedi agor llawer iawn mwy i bobl efo anableddau,” ychwanegodd Elinor, “roedd ‘na ryw fath o dabŵ nôl yn y saithdegau. Oedda’ ni isho bod yn agored, ac odd y ffaith fod Dafydd yn Aelod Seneddol yn golygu ei bod hi’n haws i ni fod yn agored.”

Ag yntau’n treulio llawer iawn o’i amser yn Llundain o hyd gyda’i sedd yn Nhŷ’r Arglwyddi, mae Dafydd Wigley wrth ei fodd yn cael dychwelyd o brysurdeb San Steffan i Ogledd Cymru. Gyda cherddoriaeth yn cael ei gweld fel ffordd arbennig o ymlacio, tybed a ydi taro tant ar un o nifer o delynau Elinor yn ddiddordeb ganddo?

“Yn anffodus, dwi’n gwbl angherddorol – dwi’n gadael yr ochr yna yn llwyr i Elinor. Ond dwi’n hoff iawn o wrando,” meddai Dafydd.

Yn hytrach, yn nes at natur mae ei hafan, yn yr ardd lysiau godidog sydd i’w gweld ar y rhaglen.

“Does ‘na’m dwywaith fod garddio’n therapi. Mae o’n le da i hel meddyliau,” meddai Dafydd.

Continue Reading

Cymraeg

Edrych ar ochr dywyll Cymru

Published

on

YMWELD â chorneli cudd cymdeithas – dyna hanfod y gyfres S4C Ein Byd – ac weithiau dyw hi ddim yn ddarlun hardd.

Yn ystod y gyfres bresennol mae’r cyflwynydd Siôn Jenkins yn ymchwilio i bynciau dwys gan gynnwys syrjeri tramor a defnydd cyffuriau yn un o ardaloedd Cymru sydd wedi’i henwi’n un o’r ‘hotspots’ heroin gwaethaf ym Mhrydain.

A does dim dal nôl – mae Siôn, sydd yn wreiddiol o Landysilio yn Sir Benfro – yn benderfynol o daflu goleuni ar sawl ochr dywyll o fywyd yng Nghymru.

“Mae’r pethau ‘ma’n mynd ymlaen yng Nghymru, ac efallai ‘dyw pobol ddim eisiau cydnabod hynny; ond mae’n bwysig ein bod ni’n dangos y pynciau hyn, a bod pobol yn cael gwybod am eu presenoldeb yn ein cymdeithas,” meddai Siôn. “Dyw bywyd yng Nghymru ddim yn fêl i gyd a thrwy Ein Byd rwy’ eisiau dal drych i fyny ac adlewyrchu’r darlun go iawn.”

Un o gryfderau Ein Byd yw’r berthynas mae Siôn yn datblygu gyda’r bobol sy’n ymddangos yn y gyfres ac sydd ynghanol neu sydd wedi bod trwy brofiadau anodd.

Yn y bennod ‘Syrjeri Tramor’, mae Siôn yn dilyn merch sy’n mynd i Dwrci i gael llawdriniaeth BBL (Brazilian Butt Lift). Mae Siôn gyda hi cyn, yn ystod ac ar ôl y syrjeri ac o ganlyniad, mae’n cael ymatebion gonest a chignoeth am yr holl boen mae hi wedi dioddef er mwyn creu’r corff delfrydol.

Yn y bennod ‘Cyffuriau’ mae Siôn yn dilyn Meinir, menyw yn ei 50au sydd wedi bod yn gaeth i gyffuriau am bron i 20 mlynedd ac ym mhennod ‘Y Sioe Fawr’ mae Siôn yn cael cyfweliad ecsgliwsif gyda mam James Corfield a fu farw yno adeg y Sioe Frenhinol 2017.

“Mae’n well ‘da fi adeiladu perthynas gyda’r bobl rwy’n dilyn yn hytrach na jysd mynd mewn, gwneud y cyfweliad a gadael,” esboniodd Siôn. “Rwy’n berson naturiol chwilfrydig ac rwy’n hoffi cynnal sgyrsiau a dod i wybod mwy am bobl a’u straeon.”

Ond ydyw hi’n anodd gweld y bobol mae’n dod i nabod yn dioddef?

“Newyddiadurwr ydw i ond mae’n gallu bod yn anodd iawn weithiau. Gyda Meinir, er enghraifft, roedd hi’n trio mor galed i ddod dros y cyffuriau ac o’n i’n meddwl ‘dyw’r fenyw ‘ma ddim yn gallu mynd trwy fwy’. Ond bu farw ei chwaer pan oeddem yn ffilmio’r rhaglen ac mae hi mewn perygl o golli ei phresgripsiwn. Roedd un peth ar ôl y llall felly weithiau mae’n anodd peidio teimlo drostyn nhw,” meddai Siôn.

“Ond dyna sy’n wych am Ein Byd – rwy’n cael dangos emosiwn ac empathi a bod fy hun wrth ohebu.”

Un o’r pethau mwyaf anodd i Siôn oedd cyfweld a mam James Corfield. “Roedd hi’n mor annwyl a hefyd mor barod i siarad ond mae hi’n dioddef ers colli ei mab.”

Ym Mhennod 6 ar nos Iau 14 Chwefror bydd Siôn yn bwrw golwg ar y byd steroids, a’r sefyllfa yng Nghymru.

“Byddaf yn gofyn pam fod dynion ifanc yn teimlo bod angen defnyddio steroids, ydyw hi’n ddiogel, beth yw’r peryglon a hefyd sut maen nhw’n cael gafael yn y steroids,” esboniodd Siôn.

“Mae steroids wedi bod o gwmpas am dipyn – ond mae’r defnydd wedi cynyddu yn ddiweddar ym myd rygbi – mae wedi troi mewn i gamp mor gorfforol. Felly mae cymryd steroids wedi troi mewn i rywbeth naturiol i ddynion ifanc i’w wneud.

“Mae’r steroids yn rhoi mantais iddyn nhw yn y gamp ond maen nhw’n dod yn ddibynnol ar y steroids ac mae sgil-effeithiau hirdymor o ganlyniad. Mae unigolyn o Sir Benfro yn sôn am ei brofiadau gyda steroids ac mae e wedi bron colli popeth oherwydd steroids – ei wraig, ei dy – roedd e bron lladd ei hunan.”

Mae Siôn yn falch iawn o Ein Byd a’r hyn mae’r gyfres wedi ei chyflawni. “Rwy’n meddwl bod Ein Byd yn cynnig rhywbeth ffres a newydd ac rwy’ wrth fy modd yn gweithio ar y gyfres,” meddai Siôn.

Continue Reading

Cymraeg

Mae treth newydd yn cefnogi prosiectau amgylcheddol

Published

on

MAE PROSIECTAU, fel gwelliannau i fannau gwyrdd lleol, ardal addysgol awyr agored i blant a rhaglenni cadwraeth i ddiogelu anifeiliaid a phlanhigion prin, ar fin elwa ar fwy na £1miliwn oddi wrth Gynllun Cymunedol Treth Gwarediadau Tirlenwi (LDTCS) Llywodraeth Cymru.

Rhaglen ariannu newydd yw’r cynllun sy’n cael ei reoli gan Gyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru (WCVA).

Bydd grantiau’n cael eu rhoi i gyfanswm o 27 o brosiectau ledled Cymru yn rownd ariannu gyntaf y cynllun.

Gwnaeth Llywodraeth Cymru greu’r cynllun i gefnogi cymunedau lleol a phrosiectau amgylcheddol mewn ardaloedd y mae safleoedd tirlenwi wedi effeithio arnyn nhw. Treth Gwarediadau Tirlenwi (LDT) newydd Cymru, a gymerodd le Treth Tirlenwi’r DU ym mis Ebrill 2018, fydd yn talu amdano.

Mae’r LDT yn dreth ar yr hyn y ceir gwared arno mewn safleoedd tirlenwi a chaiff ei chodi yn ôl pwysau’r gwastraff.

Dyma’r tro i cyntaf i arian o’r Dreth Gwarediadau Tirlenwi gael ei ddefnyddio i gefnogi cynllun ariannu penodol Gymreig.

Bydd hyd at £50,000 yr un ar gael i helpu prosiectau llwyddiannus sy’n ymdrin â’r amgylchedd, natur, ailddefnyddio, bioamrywiaeth a rheoli gwastraff.

Dyma rai o’r prosiectau fydd yn cael arian:
Pembrokeshire Remakery – £49,900 i helpu prosiect cymunedol sy’n ailaddysgu’r gymuned sut i atgyweirio a thrwsio a chyfrannu at leihau’r gwastraff sy’n mynd i domennydd sbwriel.

Canolfan Teuluoedd y Betws, Sir Gaerfyrddin – £8,000 i brosiect i wella safle awyr agored lle gall rheini a’u plant ddysgu sut i arddio, tyfu eu bwyd eu hunain a gwneud mwy o weithgarwch corfforol.

Ysgol y Lawnt, Caerffili – £10,600 i gefnogi prosiect i weddnewid tir yr ysgol o fod yn goedlan brysgwydd wyllt a segur yn safle ar gyfer gweithgareddau ac addysg awyr agored fydd yn gwella lles disgyblion a bioamrywiaeth.

Menter Môn – £49,900 i gefnogi prosiect sy’n mynd i’r afael â’r minc ar Ynys Môn a’i fygythiad i fioamrywiaeth yr ynys. O wneud dim, gallai’r ysglyfaethwr estron hwn ddifa llygod y dŵr a rhydyddion yr ynys.

Ymddiriedolaeth Natur Vincent yn y Gogledd – £49,900 ar gyfer prosiect sy’n gweithio gyda chymunedau lleol ac yn hyfforddi gwirfoddolwyr newydd i helpu’r boblogaeth o felaod i ymadfer ac i oroesi yn y tymor hir.

Mae ceisiadau ar gyfer yr ail rownd ariannu newydd gau. Ond caiff dwy rownd ariannu eu cynnal bob blwyddyn. Roedd yr ail rownd ariannu’n gwahodd prosiectau o arwyddocâd cenedlaethol sy’n costio rhwng £50,000 a £250,000 i ymgeisio.

Roedd Gweinidog yr Amgylchedd, Ynni a Materion Gwledig, Lesley Griffiths, yn uchel ei chlod o’r cynllun a dywedodd y byddai’n arwain at nifer o fuddiannau amgylcheddol ehangach: “Rwy wrth fy modd bod y Dreth Gwarediadau Tirlenwi wedi helpu 27 o brosiectau gyda rhagor na £1miliwn trwy Gynllun Cymunedol newydd y Dreth Gwarediadau Tirlenwi.

“Daw’r prosiectau hyn â manteision mawr i gymunedau, yr amgylchedd a natur a bydd eu heffaith yn para am genedlaethau.”

Dywedodd Rebecca Evans, y Gweinidog Cyllid a’r Trefnydd: “Gyda heriau Brexit ar ein gwarthaf, mae’n bwysicach nag erioed ein bod yn manteisio ar bob cyfle i ariannu prosiectau ymarferol sy’n dod â budd i’r bobl.

“Hoffwn ddymuno pob lwc i bawb sy’n gwneud cais yn y rownd nesaf.”

Dywedodd Ruth Marks, Prif Weithredwr WCVA: “Mae’r ymgeiswyr llwyddiannus yn cynrychioli amrywiaeth gyffrous o brosiectau o bob rhan o’r wlad. O weithredu i wella cyfleusterau cymunedol lleol, gwella’r amgylchedd naturiol a lleihau gwastraff, caiff y prosiectau hyn effaith ardderchog yng Nghymru.

“Gwnaeth y rownd gyntaf ennyn llawer iawn o ddiddordeb ac mae WCVA yn falch o gael gweithio gyda Llywodraeth Cymru a’n partneriaid yn y Cynghorau Gwirfoddol Sirol i roi’r cynllun hwn ar waith.”

Continue Reading

Cymraeg

Brecwastau FUW wedi codi bron £15,000 i elusen

Published

on

MAE WYTHNOS Brecwast Ffermdy blynyddol FUW wedi codi mwy nag ymwybyddiaeth o’r bwyd gwych sy’n cael ei gynhyrchu gan ffermwyr trwy gydol y flwyddyn.

Yn ystod yr wythnos (21-27 Ionawr) cynhaliwyd dros 27 o frecwastau ledled Cymru, sydd wedi codi bron £15,000 ar gyfer apêl elusen Llywydd yr FUW.

Dywedodd Glyn Roberts, Llywydd FUW: “Mae ein staff, aelodau a’r gwirfoddolwyr gwych wedi gwneud gwaith anhygoel unwaith eto eleni. Bydd yr arian sydd wedi cael ei godi yn mynd i’n hachosion elusennol – Cymdeithas Alzheimer Cymru a’r FCN – ac mae bron £35,000 yn y gronfa hon hyd yn hyn.

“Mae cymunedau ffermio yn gymunedau clos ac mae hyn yn brawf o beth y gellir ei gyflawni pan pawb yn dod at ei gilydd, ac yn rhannu’r un nod gyffredin. Drwy’r digwyddiadau hyn, rydym wedi eistedd o amgylch bwrdd y gegin i siarad, rhannu ein syniadau am #AmaethAmByth, ac wedi cryfhau cysylltiadau cyfredol, yn ogystal â sefydlu rhai newydd.

“Bydd yr arian a godwyd yn ein cymunedau gwledig yn mynd tuag at helpu eraill yn ein cymunedau – ni ddylem byth anghofio mai pobl sy’n ffurfio ein cymunedau a bod modd cyflawni pethau anhygoel”.

Continue Reading
News9 hours ago

Haverfordwest: Pedestrian killed on A4076 at Dregeman Hill

AT 11.10PM on Wednesday, February 20, Dyfed-Powys Police received a report of a road traffic collision on the A4076 at...

News12 hours ago

​Council will not recommend special measures for Hywel Dda

PEMBROKESHIRE County Council will not be recommending that Hywel Dda University Health Board should be placed into special measures. Cllr...

News1 day ago

Answers demanded over Council’s five week police complaint delay

THE LEADER of Pembrokeshire County Council is expected to give answers to a number of questions surrounding the letter of...

News2 days ago

Neyland woman imprisoned for driving while disqualified

A 35-YEAR-OLD woman who was caught driving while disqualified twice in four days days has been sentenced to six months...

News2 days ago

Boy took his own life after failure to refer him for psychiatric support

THE INQUEST into the death of 14 year-old Derek Brundrett, who was found hanged at Pembroke School in December 2013,...

News3 days ago

Milford Haven: Primary schools consider shutting at 12:15pm on Fridays

PARENTS with pupils in many primary schools in Milford Haven have been told that a consultation is underway to see...

News4 days ago

Health Board Chair to step down this month due to health issues

THE CHAIR of the of Hywel Dda University Health Board will step down at the end of this month due...

News4 days ago

Fishguard: Pedestrian killed in collision with bus on A40

DYFED-POWYS POLICE is appealing for witnesses to a road traffic collision which occurred on the A40 near to Rafael Roundabout,...

News4 days ago

Haverfordwest: Milford Road bridge replacement on track for scheduled completion

THE ENGINEERING works for the essential replacement of Milford Road railway bridge is well underway this weekend. Between Friday 15...

News5 days ago

Haverfordwest: Children’s Climate Change Strike invades County Hall

PEMBROKESHIRE children quit the classroom and demonstrated outside County Hall on Friday, participating in the children’s climate strike. Local activist...

Popular This Week