Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Luis Arturo yn bolaheulo yn Barafundle a Porth Mawr

Published

on

o garreg y fendithSYNNA I WEDI darllen Llyfr y Flwyddyn eleni ‘to. Mae ‘Dewis’ yn fy nisgwyl. Ond dwi wedi darllen nofel fl aenorol yr awdur, ‘Un O Ble Wyt Ti?’, a chael yr ateb. Dyma’r union lyfr i’w ddarllen ar y traeth yng ngwenau haul crasboeth. Ond nid ar un o draethau euraid y Costa del Sol y gwneuthum i ei ddarllen chwaith ond yn hytrach yn stafell haul Costa del Carreg y Fendith yn drychid mas ar y lawnt. Doedd hynny ddim yn gwneud y dasg yn damed llai pleserus. Daw Ioan Kidd a chymeriad o bendraw’r byd i’n diddori. Gedy Luis Arturo Richards ei gariad, Gabriela, yn Buenos Aires er mwyn ymweld â gwlad ei deidiau. Caiff drafferth pan lania yng Nghaerdydd am nad yw’r swyddogion tollau yn medru’r Gymraeg ac ynte’n brin o Saesneg.

Nid oedd wedi dyfalu y bydde yna bobol yng Nghymru na fedrent y Gymraeg. Ond nid nofel wleidyddol mo hon chwaith. Mae’n nofel sy’n ein cyfl wyno i wahanol haenau o gymdeithas a phrawf yr arwr yn lefain yn y blawd ym mhicil nifer o’r cymeriade ac unman yn fwy nag yng nghartre’r hen bobl. Yno mae dynes o’r gogleddddwyrain a gweithwraig a fu drwy’r gyfundrefn addysg Gymraeg yn y brifddinas yn ogystal â mewnfudwr croenddu anghyfreithlon yn elwa ar haelioni a dyngarwch Luis. Mae’r awdur yn feistr corn ar gyfl eu gwahanol gyweirie gallu ieithyddol ei gymeriade.

Gwna hyn yn ddeheuig drwodd a thro wrth ein cyfl wyno i berchennog gwesty sy’n hanu o ardal Castell-nedd sy’n gybyddus ag is-fyd y ddinas, i drigolion yn Rhydaman y mae Luis yn rhannu eu llinach, ac ambell gymeriad dosbarth canol a phobl broffesiynol ym myd y celfyddyde megis actor a ffotograffwraig. Crwt o Gwm Afan wedi ymgartrefu yng Nghaerdydd yw’r awdur.

Mae ganddo glust fain am batryme siarad. Treuliodd Ioan y rhan helaethaf o’i yrfa yn newyddiadura ar ôl cyhoeddi nofel o’r enw ‘Cawod o Haul’ yn fuan wedi iddo raddio yng Ngholeg Llanbed ar ddiwedd y 1970au. Mae’n canolbwyntio ar lenydda drachefn nawr a hynny’n llwyddiannus. Byr fu arhosiad ein harwr yn y nofel hon ar aelwyd dosbarth canol Gerallt a Llinos Morgan cyn iddo symud i Westy Brynhyfryd. Ond deil ei gyfeillgarwch â Tomos, mab gwrthryfelgar y Morganiaid, nad yw’n rhannu sêl ei rieni dros y bywyd ffurfi ol Cymraeg.

Ceir sawl storm mewn cwpan mate cyn i Luis ddarganfod y gwirionedd dros benderfyniad ei hen-dadcu i ymfudo i Drelew. Mae gan Luis ei wirionedd ei hun i’w ddarganfod hefyd fel y cawn wybod ar dudalen 224. `Roedd dod i Gymru i fod i ddatrys ei benbleth a’i aniddigrwydd a fu’n ei fwyta gyhyd. Roedd dod i Gymru i fod i’w helpu i ddeall pwy oedd a beth roedd e am ei wneud â’i yrfa ddisglair ar ôl dychwelyd i’w wlad ei hun.

Nid yr un dyn oedd e bellach. Roedd hynny’n sicr. Gwyddai ei fod eisiau mwy . . .` Yn wir, er mwyn ceisio datrys ei benbleth treulia’r Archentwr Cymraeg beth amser ar draethau Porth Mawr a Barafundle yn Sir Benfro. Ble gwell i fyfyrio ynghylch deniadau serch? Rhaid i Luis benderfynu a yw am ddychwelyd at Gabrielle yn Buenos Aires neu ymserchu ymhellach yn Siwan Gwilym yng Nghaerdydd.

Ni wnâf ddatgelu beth yw ei benderfyniad. Yr unig ddigwyddiad dorrodd ar fy mwynhad o ddarllen y nofel oedd ymddangosiad lefren swci yr olwg ar y lawnt. Doedd hi ddim i fod yno. Llwyddais i’w dychryn dros glawdd y feidir. Pe bai wedi mynd i’r clawdd arall byddai wedi sboncio i’r ardd. Does ond diolch fy mod wedi cynaeafu’r olaf o’r cabets a’r cidnabêns. Mawr obeithiaf na wna gartrefu gerllaw.

Deued rhyw gadno heibio i wneud pryd ohoni. Ond dwi’n dilyn sgwarnog nawr. Nôl at y boi o Batagonia, gwlei. Jiw, ma’r darllen wedi codi whant arnaf i deithio i’r Ariannin a Phatagonia i gyfarfod â Gabrielle a rhieni Luis Arturo a’i frawd. Rhaid fydd troi’r freuddwyd yn ffaith rhyw ddydd. Pan ddaw yna getyn cyfl eus i ddarllen ‘Dewis’, dwi’n gwybod nawr y caf fy nghyfoethogi, gan awdur aeddfed sy’n medru trin iaith a chymeriade. Edrychaf mlân at y wilia mewn tafode. Ac edrychaf mlân i fynd ar drywydd y gauchos.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Cymraeg

Effaith trist aflonyddu ar forloi a rhai bach ar arfordir Cymru

Published

on

Gyda mwy o bobl nag erioed yn ymweld â’r parth arfordirol yma yng Nghymru, mae
aflonyddu ar fywyd gwyllt ar gynnydd. Yn ddiweddar, cawsom newyddion trist fod morlo
bach wedi marw ar ôl i’w fam beidio â dychwelyd i’w fwydo yn dilyn achos o aflonyddu a
dychryn gan bobl oedd eisiau tynnu lluniau a ‘selfies’ gyda’r morlo bach.


Yn ystod y tymor magu (rhwng Awst a Rhagfyr) mae’n bosib dewch ar draws morloi bach
gwyn ar draethau neu ar greigiau ar arfordir Cymru – yn aml ar ben eu hunain. Serch hynny
maen debygol bydd y fam ger llaw, felly mae’n hanfodol cadw draw er mwyn iddi allu
ddychwelyd i fwydo’i morlo bach.


Yn ôl Sue Burton, Swyddog yr ACA ar gyfer Sir Benfro Forol “Rhaid cofio bod morloi bach
angen digonedd o ofod personol ag amser er mwyn gorffwys a thyfu. Dim ond am dair
wythnos yn unig caiff y morloi bach eu bwydo gan eu mamau cyn nes bydd yn rhaid iddynt
gofalu am eu hunain. Mae’n hanfodol felly yn ystod yr amser yma eu bod yn cael digonedd o
le heb ymyrraeth. Gall aflonyddu ar forloi arwain at eu marwolaeth”.


Mae’n bwysig iawn cofio bod y creaduriaid eiconig hyfryd yma yn anifeiliaid gwyllt.
Cadwch draw o fywyd gwyllt – Mwynhewch o bell

Continue Reading

Cymraeg

Meddygon teulu dal yma ar gyfer apwyntiadau wyneb yn wyneb

Published

on

Mae meddygon yn Sir Gaerfyrddin, Ceredigion a Sir Benfro yn atgoffa’u cleifion eu bod yn parhau i gynnig apwyntiadau wyneb yn wyneb i’r rhai sydd angen eu gweld.

Trwy gydol y pandemig, mae meddygfeydd wedi sicrhau bod gwasanaethau hanfodol yn parhau i redeg, gan ddefnyddio ffyrdd arloesol o gyfathrebu â’r cymunedau y maent yn eu gwasanaethu.

Erbyn hyn mae llawer o feddygfeydd yn parhau i ddefnyddio ymgynghoriadau ffôn a galwadau fideo lle y bo’n briodol; mae hyn yn rhoi rhyddid i lawer o gleifion siarad â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol (nid o reidrwydd y meddyg teulu) yng nghysur a chyfleustra eu cartrefi eu hunain

Mae gan y rhan fwyaf o feddygfeydd systemau ar-lein megis E-Consult neu Ask My GP, lle gall cleifion ofyn cwestiwn llai brys am eu hiechyd. Gweler gwefan eich meddygfa am fwy o wybodaeth.

Mae Fy Iechyd Ar-lein yn parhau i fod yn opsiwn ar-lein 24/7 ar gyfer archebu presgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd – mae wedi’i gynllunio i fod yn gyfleus i gleifion ac yn arbennig o ddefnyddiol i’r rhai sy’n hunan-ynysu neu’n gwarchod. Gall cleifion gofrestru ar gyfer hyn drwy eu meddygfa leol.

Mae system brysbennu dros y ffôn neu ar-lein ar waith yn y rhan fwyaf o  feddygfeydd i sicrhau bod cleifion yn siarad ag aelod clinigol o staff am eu hiechyd.

Os oes angen gweld claf wyneb yn wyneb, bydd y feddygfa’n gwneud apwyntiad â’r gweithiwr gofal iechyd proffesiynol mwyaf priodol i’w anghenion.

Dywedodd Dr Siôn James o Feddygfa Tregaron: “Hoffem atgoffa cleifion bod meddygfeydd teulu yn parhau i fod ar gael i chi. Pan fyddwch yn cysylltu â’ch meddygfa, byddwch yn siarad â’r person mwyaf addas ar gyfer eich cyflwr ac os bydd angen i’ch gweld wyneb yn wyneb, yna rhoddir apwyntiad i chi yn y feddygfa.

Gellir trin llawer o gyflyrau dros y ffôn gyda chyngor ac os oes angen, gellir rhoi presgripsiwn i fferyllfa o’ch dewis. Peidiwch ag osgoi ymofyn triniaeth.

Ar gyfer mân anhwylderau, cofiwch y gallai eich fferyllfa gymunedol helpu.”

Ychwanegodd Fferyllydd Cymunedol, Richard Evans: “Yn draddodiadol mae fferyllwyr Cymunedol wedi cynghori cleifion ar ystod eang o anhwylderau. Rydym bob amser yn argymell triniaethau addas i’r cleifion, neu os oes angen, eu cyfeirio at weithiwr gofal iechyd proffesiynol.

Yn ystod y pandemig hwn, gweinyddu presgripsiynau yw’r prif ffocws o hyd, ond mae gwasanaethau eraill ar gael, megis y Gwasanaeth Anhwylderau Cyffredin, Brysbennu a Thrin, cyflenwi meddyginiaethau mewn argyfwng a dulliau atal cenhedlu brys.

Gellir cael mynediad at y gwasanaethau hyn drwy ymgynghoriad dros y ffôn, gyda’r claf neu ofalwr/aelod o’r teulu yn casglu unrhyw feddyginiaeth angenrheidiol.

Cofiwch archebu unrhyw bresgripsiwn meddyginiaeth rheolaidd mewn pryd cyn i chi ei orffen.”

Yn ychwanegol at y wybodaeth arbenigol broffesiynol a gynigir mewn fferyllfeydd, bydd cleifion cymwys yn gallu derbyn eu brechlyn ffliw rhad ac am ddim yn y mwyafrif o’n fferyllfeydd cymunedol y gaeaf hwn. Am restr lawn o fferyllfeydd sy’n cymryd rhan, cliciwch yma https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/brechiadau-y-ffliw-tymhorol/

I gael gwybod pa wasanaethau y mae eich fferyllfa gymunedol yn eu cynnig, ewch i: https://biphdd.gig.cymru/gofal-iechyd/gwasanaethau-a-thimau/fferyllfa/

Mae rheolau cadw pellter cymdeithasol yn parhau ar draws safleoedd gofal sylfaenol er diogelwch cleifion a staff. Bydd gweithwyr gofal iechyd proffesiynol sy’n gweld cleifion wyneb yn wyneb i asesu neu ddarparu triniaeth yn defnyddio’r cyfarpar diogelu personol priodol ac mae sgriniau ar waith mewn rhai cownteri a derbynfeydd

Cofiwch wisgo gorchudd wyneb pan ydych yn ymweld ag unrhyw leoliad gofal iechyd.

Continue Reading

Cymraeg

Lansio cystadleuaeth i enwi adeiladau porthladd hanesyddol

Published

on

Mae gan Ddoc Penfro hanes morwrol cyfoethog, gan ei bod yn dref filwrol ers 150 o
flynyddoedd. Heddiw, mae hen Ddociau’r Llynges Frenhinol yn borthladd masnachol
sydd â dyfodol cyffrous yn y diwydiant ynni adnewyddadwy.


Mae Porthladd Aberdaugleddau yn rhan allweddol o brosiect Ardal Forol Doc Penfro
Bargen Ddinesig Bae Abertawe gwerth £60 miliwn, a fydd yn darparu’r cyfleusterau,
y gwasanaethau a’r gofodau sydd eu hangen i sefydlu canolfan o’r radd flaenaf ar
gyfer ynni morol a pheirianneg. Fel rhan o hyn, mae angen adnewyddu pedwar
rhandy rhestredig Gradd II sy’n sownd yn siediau awyrennau Sunderland er mwyn
eu moderneiddio ar gyfer yr 21ain ganrif a’u cynnig fel gweithleoedd modern hyblyg.
Bydd y gwaith adeiladu’n dechrau ym mis Tachwedd 2021 ac yn ôl yr amserlen bydd
yn cael ei gwblhau erbyn mis Tachwedd 2022.


Heddiw, mae’r Porthladd yn lansio cystadleuaeth i enwi’r pedwar rhandy ac mae’n
gwahodd ceisiadau gan aelodau o’r gymuned. Awgrymir pedair thema: treftadaeth,
dyfodol adnewyddadwy, hanes morol a hanes cymdeithasol, ond croesewir pob
syniad.


Dywedodd Steve Edwards, Cyfarwyddwr Masnachol y Porthladd, “Mae Porthladd
Penfro yn llawn hanes ac rydyn ni am sicrhau ein bod yn cadw’r adeiladau hyn yn
ddiogel fel y gellir eu defnyddio yn y bennod gyffrous nesaf. Mae Ardal Forol Doc
Penfro yn cynnig cyfleoedd enfawr i’r dref yn ogystal â’r rhanbarth cyfan, felly mae’n
bwysig iawn ein bod yn creu llety dymunol fel y gall busnesau sefydlu eu hunain
yma. Rydyn ni am gynnwys y gymuned gyfan yn ein cynlluniau drwy wahodd enwau
cofiadwy gyda chefndir difyr er mwyn ategu’r datblygiadau.”
I gyflwyno eich awgrymiadau, ewch i i www.mhpa.co.uk/naming-competition erbyn
dydd Llun 18 Hydref.


Ariennir Ardal Forol Doc Penfro gan Fargen Ddinesig Bae Abertawe, Cronfa
Datblygu Rhanbarthol Ewrop drwy Lywodraeth Cymru, a thrwy fuddsoddiad preifat.

Continue Reading

HERALD SPECIAL REPORT

News12 hours ago

Nathaniel Nuttal charged over serious assault in Monkton

A 32-YEAR-OLD man who was arrested following a serious assault in Monkton on Wednesday Morning (October 13) has appeared in...

News1 day ago

New video of Haverfordwest High School construction project

A new video has been released of the incredible progress made at Pembrokeshire County Council’s biggest capital project to date. ...

News1 day ago

Monkton man in hospital with serious injuries following early morning assault

A MAN has been taken to hospital with serious injuries following an assault in Monkton on Wednesday Morning (October 13)....

Education2 days ago

Shwmae ‘rocks’ project in the lead-up to Shwmae Day

TO mark Shwmae Day this year, Pembrokeshire County Council and Menter Iaith Sir Benfro have come together to create a...

News2 days ago

“Inspirational” Haverfordwest station retailer celebrates 60 years’ service

A STATION retailer who has clocked up 60 years’ service has been praised as “an inspirational member of the railway...

News3 days ago

Visiting to Withybush Hospital to restart tomorrow for some wards

VISITING to Withybush Hospital will restart tomorrow, Wednesday (Oct 13), however, visiting for wards 10 and 12 will remain restricted at this...

Health4 days ago

A round up of Covid changes to measures and information

FROM Today (Oct 12) Pembrokeshire County Council is urging the public to be vigilant following the important changes to the...

News4 days ago

Neyland: Jason James sentenced to 30 years for rape and abuse of young children

A MAN has been sentenced to 30 years – 22 years in prison with an eight-year extended period on licence –...

Health4 days ago

Hywel Dda Health Board: Visiting restrictions for Withybush Hospital

DUE to increased cases of Covid-19 in hospital and the community, the decision has been made to close Withybush Hospital...

Business4 days ago

Online buyers prefer real-life human help over AI says Currys

Tech buyers in the decade to come will prefer real-life human help to faceless robot retail New look Currys predicts an era...

Popular This Week