Connect with us
Advertisement
Advertisement

Cymraeg

Blanced dros y sgrin i gwato’r delwedde

Published

on

NID OES GWAMALU yn y golofn yr wythnos hon. Bues i’n gwylio a gwrando’r rhaglenni i gofio’r holocost. Mae dirdynnol yn air rhy lipa i ddisgrifio’r profiad. garregMae’r hyn ddigwyddodd yn y ffwrneisi nwy yn Auschwitz a Buchenwald yn staen ar ddynoliaeth gyfan. Lladd dros chwe miliwn o Iddewon a sipsiwn am mai Iddewon a sipsiwn oedden nhw.

Gwelais a chlywais lu o adroddiade newyddion yn coffau 70 mlynedd ers rhyddhau’r rhai oedd wedi goroesi’r gwersylloedd uffern. Dangoswyd lluniau o bobl wedi’u hamddifadu o bob gronyn o urddas. Diffoddwyd gobaith yn eu llygaid. Doedd eu cyrff yn ddim mwy nag esgyrn. Fe wydden nhw beth oedd eu tynged. Fe’u hebryngwyd fel ŵyn i’r lladdfa.

Gwelais benglogau a lludw. Gwelais rofie a mwg. Gwelais ddamnedigaeth. Gwelais arswyd. Clywais adroddiade Fergal Keane. Safai o flaen rhai o adeiladau’r fall. Gwrandewais ar y seibiau rhwng ei frawddege. Roedden nhw’n diferu o edifeirwch ar ein rhan ni oll. Cyflwynodd y gwir di-gêl.

Gwelodd Fergal hil-laddiad Rwanda â’i lygaid ei hun. Derbyniodd nifer o wobre ac anrhydedde am ansawdd ei newyddiaduriaeth. Dyfarnwyd iddo wobr am ei ddidwylledd newyddiadurol. Byddai dweud fy mod wedi fy sobri’n stond yn gamarweiniol. Ynfydrwydd ac anfadwaith oedd yr arbrofion ymchwil meddygol honedig a wnaed ar efeilliaid yn y gwersylloedd. Tynnwyd organau o’u cyrff yn ddi-hid.

Doedd gan neb enw. Dim ond rhif a hwnnw wedi’i osod ar eu crwyn. Deil ar freichie y rhai a oroesodd hyd y dydd heddi i’w hatgoffa o’r driniaeth annynol. Doedden nhw’n ddim mwy nag anifeiliaid yn disgwyl eu tro mewn lladd-dy.

Pan ddaeth cyfle i wylio awr a hanner o raglen deledu yn cyfleu teimlade hanner dwsin o blant y gaethglud roedd rhaid i mi wneud penderfyniad. Ni fynnwn weld rhagor o ddelwedde erchyll. Ond roeddwn am glywed storïau’r goroeswyr a adawyd yn amddifad a hwythe bellach wedi croesi oed yr addewid.

Taenais flanced drwchus dros sgrin y teledu. Diffoddais pob goleuni yn yr ystafell. Eisteddais mewn tywyllwch. Gwrandewais. Soniodd un ddynes amdani’n ymuno â chibwts. Ni chafodd gydymdeimlad. Cafodd ei dwrdio am nad oedd hi a’i chyd-garcharorion wedi codi yn erbyn eu gormeswyr. Cafodd blentyn yn ifanc. Anodd fu’r berthynas rhyngddi a’i mab. Ni chanfu ganol llonydd.

Gorfu i’r mab wrando drosodd a throsodd ar straeon ei fam am fywyd yn Auschwitz. Nid dyna fynna plentyn ar ei brifiant. Nid straeon tylwyth teg mohonyn nhw. Effeithiwyd arno ynte hefyd wrth ail-fyw profiade ei fam yn ail-law. Dim ond ar ôl oes o therapi y daeth i delerau ag ef ei hun. Iachawyd y berthynas rhwng y fam a’r mab. Ond doedd yna ddim oedolyn wedi gwrando arni hi yn y lle cyntaf.

Soniodd sipsi am deulu ym Mharis yn ei ymgeleddu oddi ar y stryd. Soniodd ei frawd mabwysiedig pa mor aflonydd oedd ac mewn dybryd angen cariad. Daeth i sefyll ar ei draed ei hun, magodd deulu a datblygu gyrfa’n delio â chreiriau.

Llwyddodd y lleill i roi eu profiade bore oes o’r neilltu er nid yn angof. Sefydlodd un ohonynt bractis meddygol nepell o’r siambr nwy lle llofruddiwyd ei deulu. Ni ddangosodd chwerwder. Roedd yntau fel y lleill yn rhoi pwys ar glyme teuluol fel eu prif gynhaliaeth.

Soniodd un Iddew am yr Almaenwr ifanc o filwr a ddatblygodd gyfeillgarwch ag ef yn groes i ofynion ei ddyletswydde. Mynnai iddo gofio am y mymryn hwnnw o garedigrwydd yn hytrach na’r casineb a welai ar bob llaw. Ymhob tywyllwch mae yna gannwyll yn olau yn rhywle. Teg gofyn lle’r oedd Duw yng nghanol hyn i gyd. Ni chredaf ei fod o blaid Natsïaeth. Bydded i bawb ohonom ateb yn ôl ei oleuni ei hun.

Yn ôl tystiolaeth y rhaglen perthyn rhyw wytnwch anghyffredin i ddyn wedi’r cyfan waeth faint y bo ei ddioddefaint. Ni chredaf fod hwnnw’n deillio ohono ef ei hun yn unig. Mae’n rhaid bod yna gymorth o rywle.

Tynnais y flanced oddi ar lygad y sgrin. Cyneuais y golau. Dychwelodd mymryn o olau i’r galon. ‘Touched by Auschwitz’ oedd enw’r rhaglen. Fe’m cyffyrddwyd. Er i mi ddweud na fydde gwamalu’r wythnos hon mae’n anodd ymwrthod. Wedi’r cyfan roedd gwresogrwydd a hiwmor yn nodwedd o gyfranwyr y rhaglen. Falle y daw’r flanced yn handi pe na bai Cymru’n gwneud yn rhy dda erbyn yr ail hanner heno.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Cymraeg

Hybu’r Gymraeg drwy sioe lwyfan

Published

on

Ar faes Eisteddfod yr Urdd heddiw ym Meifod (29 Mai) caiff sioe lwyfan newydd ei dangos a fydd yn hyrwyddo’r Gymraeg i bobl ifanc ledled Cymru. Manon Steffan Ros sydd wedi creu’r sioe Geiriau i gwmni Mewn Cymeriad yn dilyn comisiwn gan Gomisiynydd y Gymraeg.

Bydd y sioe, sydd wedi ei hanelu at bobl ifanc ym mlynyddoedd 7, 8 a 9 ysgolion uwchradd, yn cyd-fynd â phecyn addysg newydd sydd wedi ei ddatblygu gan y Comisiynydd ac a fydd ar gael ar lwyfan addysgol, Hwb.

Yn ôl Manon Steffan Ros, roedd yn braf derbyn y cais i wneud y gwaith hwn er yn un heriol,

“Er mwyn hybu’r Gymraeg i’n pobl ifanc a’u hannog i’w defnyddio mae angen manteisio ar amryw o ffyrdd i wneud hynny. Mae sioe lwyfan, sydd yn mynd mewn i ysgolion, yn gyfle gwych i bwysleisio rôl y Gymraeg yn ein bywydau bob dydd, drwy ddefnyddio cerddoriaeth gyfoes a iaith sydd yn berthnasol iddyn nhw.

“Roedd yn her, serch hynny, i ddatblygu sgript a oedd yn cyfleu yr holl elfennau yma, tra ar yr un pryd yn hyrwyddo’r neges gyffredinol fod angen defnyddio’r Gymraeg er mwyn iddi oroesi.

“Gobeithio bydd y sioe yn gyfrwng i arwain at drafodaeth bellach ymysg pobl ifanc a’u hathrawon am bwysigrwydd y Gymraeg.”

I gyd-fynd â’r sioe, mae pecyn addysg wedi ei greu hefyd sydd yn cynnig amryw ddeunyddiau ar gyfer gwersi. Mae’r pecyn yn cynnwys cyflwyniadau ac atodiadau sydd yn rhannu gwybodaeth am y Gymraeg, ei phwysigrwydd fel sgil mewn bywyd bob dydd, ieithoedd lleiafrifol eraill ar draws y byd, yn ogystal ag egluro rôl Comisiynydd y Gymraeg.

Yn ôl Efa Gruffudd Jones., Comisiynydd y Gymraeg, y gobaith yw fod y gwaith hyn yn ymateb i angen,

“Rwyf wedi nodi yn aml fod plant a phobl ifanc yn flaenoriaeth i fi ac rydym yn gyson yn derbyn ceisiadau gan ysgolion am wybodaeth am ein gwaith. Y nod gyda’r pecyn hwn yw cynnig pecyn ymarferol y gellir dewis gweithgareddau ohono.

“Bydd hefyd, gobeithio, yn gymorth i athrawon a ddisgyblion ddeall yn well, nid yn unig rôl Comisiynydd y Gymraeg ond sefyllfa’r Gymraeg ar lefel genedlaethol a rhyngwladol.

“Gobeithio y caiff ei ddefnyddio’n eang.” 

Un ysgol sydd wedi cael cyfle i weld y sioe eisoes yw Ysgol Bro Hyddgen ym Machynlleth yn nalgylch yr Eisteddfod. Mae Nansi Lloyd yn mlwyddyn 7 ac fe wnaeth fwynhau yn fawr,

“Roedd y sioe yn symud yn gyflym oedd yn grêt ac roeddem i gyd yn meddwl fod y defnydd o gerddoriaeth Gymraeg gyfoes yn dda iawn. Fe wnaeth i fi feddwl am pam mod i’n siarad Cymraeg a phwysleisio pa mor bwysig yw siarad yr iaith yn naturiol bob dydd, ac nid yn yr ysgol yn unig.

“Rwy’n gobeithio mynd i’w gweld eto yn yr Eisteddfod.”

Mae Alaw Jones yn athrawes yn ysgol Bro Hyddgen ac yn gweld gwerth yn y sioe a’r pecyn addysg,

“Mae yn medru bod yn heriol cyflwyno’r Gymraeg yn enwedig mewn oes lle mae cyfryngau cymdeithasol yn chwarae rôl mor flaenllaw yn mywydau pobl ifanc. Roedd y sioe hon yn gyfrwng i arwain ar drafodaeth bellach am y Gymraeg yn ein cymdeithas heddiw a braf oedd gweld ymateb y bobl ifanc i’r sioe.

“Mae’r pecyn addysg yn adnodd defnyddiol a fydd yn ein caniatáu i drafod y Gymraeg mewn cyd-destun ehangach, cyd-destun rhyngwladol, ac yn pwysleisio manteision siarad yr iaith o safbwynt sgil yn y byd gwaith.”

Caiff y sioe, Geiriau¸ ei pherfformio ar stondin Llywodraeth Cymru am 2pm ar ddydd Mercher, 29 Mai a bydd sesiwn holi ac ateb yn dilyn yng nghwmni Efa Gruffudd Jones, Manon Steffan Ros ac Owen Alun sydd yn perfformio’r sioe.

Continue Reading

Cymraeg

Last ditch plea to HSBC to reverse decision to axe Welsh language phone line

Published

on

AN MS has issued a last ditch plea to HSBC to reverse its “unacceptable” decision to axe its Welsh language phone service.

Llŷr Gruffydd, who represents North Wales in the Senedd, has spoken out as January 15, the date when the phone line is due to come to an end fast approaches.

The Plaid Cymru politician said executives at the baking giant still have an “opportunity to do the right thing”.

HSBC came under fire after politicians were informed of the bank’s decision to axe its Welsh language service by letter on Wednesday, November 8.

The Senedd’s Culture Committee wrote to the corporation accusing it of “contempt” towards Welsh speakers.

It added that its “failure to maintain an approach consistent with its values is considered disingenuous and disturbing”.

The committee also questioned statements made by José Carvalho, HSBC’s head of wealth and personal banking, who spoke in front of it on November 29.

The banker said that the Welsh-language helpline receives around 22 calls a day, and that the bank had ended up “with only 6% of the calls that are coming in being answered in Welsh” by them.

However, the committee hit back saying this indicates a fundamental failure of service by the bank because it means 94% of calls to the service are not being answered in Welsh,.

The Committee said that the “low number of calls” to the line “reflects” the bank’s “inability to provide a functioning and coherent service that meets the needs of its Welsh speaking customers.”

Llŷr Gruffydd said: “HSBC still has an opportunity to do the right thing by reversing its unacceptable and wrongheaded decision to bring its Welsh language phone service to an end.

“Executives at HSBC should remember that many customers use their banking services because of its Welsh language phone service.

“The bank argues that there isn’t sufficient demand for the helpline because it receives 22 calls a day on average.

“But it’s abundantly clear from the data that with only 6% of those calls being answered in Welsh, they’ve not been coming anywhere near to providing an adequate service.

“Phone calls that are made to the helpline in Welsh should be answered in Welsh. It’s no wonder that a lot of Welsh speakers have given up on phoning it.

“Instead of scrapping the service HSBC’s should invest in it properly for at least 12 months, and that includes ensuring that it is well-advertised. Then at the end of that period it could make a much better assessment of demand.

“The bank’s pledge to ‘arrange a call back in Welsh, within 3 working days is astonishingly disrespectful to Welsh speakers, as well as utterly insensitive to the financial pressures some people will face.

“For a significant number of people, accessing their bank through Welsh is not a ‘choice’ as HSBC claimed.

“HSBC say they ‘have confirmed that all customers can bank in English’, which is frankly an attitude that belongs to the last century. It is also untrue, especially for many elderly and vulnerable people.

“There is understandably a huge amount of anger and frustration right across Wales with HSBC’s general attitude towards the Welsh language.

“Recently I was contacted by a constituent who was quite rightly angry because she had been asked by a member of HSBC’s customer care team to resend a Welsh language query in English.

“That is one of many examples of HSBC’s complete and utter disregard for Welsh speakers.

“As a Welsh speaker myself and as a member of the Senedd’s Culture Committee, I share the real sense of frustration that’s out there.

“Many of their customers in Wales have also seen their local branches close over the last decade.

“The impact of this on their older customers is particularly acute, as well as those who don’t have access to digital technology.

“Though HSBC likes to describe itself as the world’s local bank, it is abundantly clear that this is not the case in Wales as it abandons Welsh speakers and abandons our high streets by shutting down local branches.”

Continue Reading

Cymraeg

Ffermwr yn dysgu popeth y mae angen iddo wybod am ffermio modern drwy Cyswllt Ffermio

Published

on

CYFLWYNODD ei rieni ef i ochr ymarferol ‘tir a da byw’ ffermio yn ifanc iawn, ond i Dylan Morgan, a aned yn Sir Gaerfyrddin, Cyswllt Ffermio sy’n rhoi’r wybodaeth ddiweddaraf i’r unigolyn yma a raddiodd mewn rheoli adeiladu. Dywedodd Dylan fod Cyswllt Ffermio wedi rhoi’r sgiliau a’r wybodaeth sydd eu hangen arno i fod y ffermwr ifanc blaengar a hyderus ydyw heddiw.

“A’r peth sy’n wych amdano yw, nad oedd rhaid i mi eistedd trwy oriau o ddarlithoedd theori amaeth am dair blynedd!”

Dywedodd Dylan mai agwedd Cyswllt Ffermio at ei holl wasanaethau hyfforddi a throsglwyddo gwybodaeth yw cyflwyno popeth ar y lefel gywir ar gyfer ffermwyr prysur ond profiadol sy’n gweithio.

“Mae’n ddull o ddysgu ar sail ‘angen gwybod’ sy’n apelio’n fawr ataf gan fy mod yn gallu gwneud lle iddo o amgylch fy nyletswyddau fferm ac ymrwymiadau eraill,” meddai Dylan.

Nid oedd gan Dylan unrhyw fwriad i ddod yn ffermwr pan adawodd Brifysgol Abertawe yn 2011, ond ar ôl ychydig fisoedd yn unig o ffermio’n llawn amser ar fferm bîff a defaid 360 erw ei deulu ger Llanymddyfri, newidiodd ei feddwl yn llwyr.

Roedd yn amlwg yn benderfyniad cywir i’r teulu cyfan ac mae Dylan (32) bellach wedi bod yn ffermio gartref ers bron i un mlynedd ar ddeg.

“Roeddwn i wastad wedi mwynhau helpu gartref pryd bynnag roedd gen i amser rhydd, felly roeddwn i wedi hen arfer ag ochr ymarferol ffermio, ond gan na astudiais i amaethyddiaeth yn y brifysgol, roeddwn i’n teimlo bod yna lawer nad oeddwn i’n ei wybod am iechyd anifeiliaid, pridd a rheoli glaswelltir a’r holl elfennau eraill o ffermio sy’n hanfodol i wella effeithlonrwydd ar y fferm.

“Mae’n hanfodol, fel ffermwyr, fod gan bob un ohonom y wybodaeth sydd ei hangen arnom a systemau yn eu lle i chwarae ein rhan i gadw at y safonau uchaf o les anifeiliaid, cynhyrchu da byw o’r ansawdd uchaf, gan hefyd warchod ein hamgylchedd naturiol a lleihau ein hôl troed carbon.”

Yn gefnogwyr hirdymor gwasanaeth Cynghori Cyswllt Ffermio, a welodd Dylan, ei dad a ffermwyr lleol eraill yn cael cyngor ar faterion yn cynnwys cynllunio rheoli maetholion, archwiliadau carbon a rheoli glaswelltir, mae Dylan yn rhoi llawer o’i amser hamdden i’w ddatblygiad personol.

Gan ddibynnu’n drwm ar ei swyddog datblygu lleol, Alun Bowen, i roi’r wybodaeth ddiweddaraf iddo am yr hyn sydd ar gael, mae Alun wedi cyfeirio Dylan – yn aml yng nghwmni ei dad – at nifer o weithdai iechyd a lles anifeiliaid ar bynciau’n amrywio o ffrwythlondeb y ddiadell a cholledion wyna i wneud y mwyaf o gynhyrchiant buchod sugno, cloffni a rheoli tir. Mae Dylan hefyd wedi dilyn cyrsiau hyfforddi byr â chymhorthdal ac mae’n defnyddio ystod gynhwysfawr y rhaglen o fodiwlau e-ddysgu a ariennir yn llawn yn rheolaidd.

“Mae dysgu ar-lein, mewn cyfnodau byr o 20 munud, gyda chwis ar ddiwedd pob modiwl i sicrhau eich bod wedi cymryd yr holl wybodaeth allweddol i mewn, yn ffordd wych o gynyddu eich gwybodaeth.”

Mae Dylan wedi canolbwyntio’n bennaf ar bynciau iechyd anifeiliaid yn ogystal â rheoli pridd a glaswelltir oherwydd ei fod yn credu’n gryf mewn mabwysiadu agwedd gyfannol at y fferm, gydag ‘arfer gorau ym mhopeth a wnawn’ yn rhan o’u hagenda cynaliadwyedd.

“Diolch i fy ngwybodaeth a sgiliau newydd a thrwy weithredu rhai o’r systemau newydd rydym wedi dysgu amdanynt trwy Cyswllt Ffermio, rydym bellach yn bwydo’r stoc yn llawer mwy effeithlon.

“Mae hyn wedi lleihau ein mewnbynnau’n sylweddol wrth wella perfformiad stoc a chynhyrchiant ac rydym hefyd wedi lleihau lefelau cloffni.”

Mae’r teulu’n sgorio cyflwr y corff yn rheolaidd ac yn meincnodi eu holl stoc ac yn dweud bod cyfrif wyau ysgarthol a phrofi elfennau hybrin trwy Cyswllt Ffermio wedi rhoi gwybodaeth werthfawr iddynt sy’n golygu eu bod wedi lleihau eu dibyniaeth ar driniaethau gwrthlyngyrol drwy fabwysiadu dull wedi’i dargedu’n well.

Gyda’i holl gyflawniadau dysgu wedi’u storio ar-lein yn ei gofnod personol y Storfa Sgiliau, mae Dylan yn dweud bod y system yn ffordd ddefnyddiol o nodi unrhyw feysydd y mae’n dal eisiau dysgu amdanynt.

“Mae ffermio yn ddiwydiant sy’n esblygu ac felly mae angen i ffermwyr o bob cenhedlaeth wybod eu bod yn ddigon gwybodus i wynebu’r cyfleoedd a’r heriau sydd o’u blaenau.”

Mae Cyswllt Ffermio yn cael ei ddarparu gan Menter a Busnes a Lantra Cymru a’i ariannu gan Lywodraeth Cymru a Chronfa Amaethyddol Ewrop ar gyfer Datblygu Gwledig.

I gael rhagor o wybodaeth am holl wasanaethau cymorth a hyfforddiant Cyswllt Ffermio ewch i https://businesswales.gov.wales/farmingconnect/cy neu ffoniwch eich swyddog datblygu Cyswllt Ffermio lleol.

Continue Reading

Charity5 hours ago

Royal celebration at Buckingham Palace marks RNLI’s 200th anniversary

HIS MAJESTY The King has graciously hosted a garden party at Buckingham Palace today to commemorate the 200th anniversary of...

Community5 hours ago

The Big Beer Festival returns to Milford Waterfront

MILFORD HAVEN is set to host the highly anticipated Big Beer Festival tomorrow at Milford Waterfront. Beginning at 12:00 PM...

News1 day ago

General Election 2024: What the west Wales candidates say

CANDIDATES for July 4’s General Election have responded to the Prime Minister’s announcement. After constituency boundaries were redrawn, Pembrokeshire was divided...

Community2 days ago

Lucky dog rescued by lifeboat crew after 250 foot cliff fall

WHIST on a coxswain training exercise on Monday (May 20), the lifeboat Haydn Miller was tasked to Rhossili, following a...

Education2 days ago

Exciting visit to France for Pembrokeshire school pupils

LAST week, 60 children and 16 teaching staff visited the Bassin d’Arcachon in France as part of a Taith funded...

Business2 days ago

First drive-thru Starbucks in Pembrokeshire approved

PEMBROKESHIRE is to get its first drive-thru Starbucks coffee shop after a scheme was backed by county planners today, May...

Crime3 days ago

Man accused of making Category A images of a child in caravan park

A HAVERFORDWEST man has appeared before magistrates charged with making six category A images of a child at a caravan...

News4 days ago

Lifeboat crew plucks woman in difficulty from the water

ANGLE All-Weather Lifeboat was requested to launch at 10pm on Sunday night (May 19). The Coastguard had received a call...

News4 days ago

Two men arrested following death of Milford Haven woman

POLICE in Milford Haven are investigating after a woman died in the early hours of Friday morning, after the Welsh...

News4 days ago

Milford Haven tops list of UK’s most polluted ports

NEW analysis by Transport & Environment UK (T&E UK) has revealed alarming levels of air pollution from ships at UK...

Popular This Week